Luật chơi cờ caro

Ngoài phần cơ bản đó, luật chơi cờ caro ở mỗi nhóm thường khác nhau ở vài điểm, như 5 quân bị chặn cả hai đầu có tính không, 6 quân liền nhau có thắng không, ai đi trước và khi nào thì hòa. Bài này giải thích từng điểm bằng 8 hình bàn cờ có ghi tọa độ, kèm một bảng so sánh 4 cách kết hợp luật.

Luật chơi cờ caro tóm tắt

Nắm 5 điều sau là bạn chơi được:

1. Cờ caro có 2 người chơi, một người cầm X, một người cầm O. X đi trước.
2. Mỗi lượt, bạn đánh 1 quân vào một ô trống bất kỳ trên bàn.
3. Quân đã đánh nằm nguyên chỗ đó tới hết ván, không được dời đi hay đi lại.
4. Ai nối được 5 quân liền nhau theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo trước là thắng.
5. Chặn hai đầu và đúng 5 quân là hai luật phụ, có áp dụng hay không thì hai bên thống nhất trước khi vào ván.

DEFGHIJKL

456789101112

Chơi trên giấy hay trên điện thoại thì 5 điều này vẫn như nhau.

Bàn cờ và quân cờ

Bàn cờ caro gồm các ô vuông kẻ đều nhau. Quân đánh vào trong ô, không đặt lên giao điểm như cờ vây. Chỉ có hai loại quân là X và O, và không quân nào có cách đi riêng như trong cờ tướng hay cờ vua.

Bàn cờ caro có bao nhiêu ô

Trên cocaro.net có hai cỡ bàn. Bàn 15x15 (225 ô) là mặc định, đủ rộng để tấn công và phòng thủ mà ván không kéo quá dài. Bàn 19x19 (361 ô) có thêm 136 ô, hợp với người thích ván dài và nhiều hướng đánh.

Khi đánh caro trên giấy, bàn không có cỡ cố định, cả tờ giấy là bàn cờ và mép giấy là mép bàn. Bài bàn cờ caro bao nhiêu ô so sánh kỹ các cỡ bàn, kể cả 10x10 và bàn không giới hạn.

Cách đọc tọa độ trong các hình

Mọi hình bàn cờ trên cocaro.net ghi tọa độ theo cùng một cách:

• Cột ghi bằng chữ cái từ trái sang phải. Bàn 15x15 có cột A tới O, có dùng cả chữ I.
• Hàng đánh số từ trên xuống. Hàng 1 nằm ở mép trên, hàng 15 ở mép dưới.
• Tên ô ghi chữ cột trước, số hàng sau. H8 là cột H, hàng 8, cũng là ô chính giữa bàn 15x15. Trên bàn 19x19, cột chạy từ A tới S và ô giữa là J10, vì tính cả chữ I thì J là cột thứ 10.

Chữ cột in ở mép trên hình, số hàng in ở mép trái. Đường kẻ đậm là mép bàn thật, còn nếu đường kẻ kéo dài ra ngoài thì hình chỉ cắt một phần bàn. Ô tô màu là ô cần để ý, chữ A, B đánh dấu các ô đang nói tới, còn dòng “X đi tiếp” hay “O đi tiếp” ở chân hình cho biết tới lượt ai. Nếu không ghi gì thêm, các hình dùng luật mặc định của cocaro.net là bàn 15x15, bật chặn hai đầu và tắt đúng 5 quân.

Ai đi trước

Theo luật, người cầm X đi trước. Trên cocaro.net, khi bạn bấm “Tìm ván nhanh” để chơi với người lạ, trang chia ngẫu nhiên ai cầm X, và ván đầu luôn để X đi trước. Trong phòng chơi với bạn bè, chủ phòng chọn ai đi trước ở ván đầu: chủ phòng, khách, hoặc oẳn tù tì. Nếu chọn oẳn tù tì thì lúc khách vào bàn, trang tự ra búa, kéo hoặc bao ngẫu nhiên cho cả hai người, ai thắng thì đi trước.

Từ ván thứ hai, ai thua ván trước thì được đi trước, dù đang cầm X hay O. Nếu ván trước hòa thì đổi người đi trước.

Đi trước là lợi thế thật. Năm 1994, L. Victor Allis dùng máy tính chứng minh rằng với luật tự do trên bàn 15x15, người đi trước có cách thắng chắc, đối thủ chặn thế nào cũng thua. Chứng minh này không nói gì về luật chặn hai đầu, và tới nay chưa thấy công trình nào làm được điều tương tự cho luật này. Người chơi bình thường không tính xa được như máy, nhưng hơn một nước vẫn là có lợi, nên cho người vừa thua đi trước ở ván sau là để bù lại cho công bằng.

EFGHIJK

567891011

O đi tiếp

Cách đánh caro

Tới lượt mình, bạn đánh 1 quân vào một ô trống bất kỳ. Luật không bắt phải đánh sát quân cũ, đánh vào góc bàn cũng được, chỉ là quân đứng một mình ở xa thường phí một nước.

Quân đã đặt xuống thì nằm nguyên tới hết ván. Caro không có chuyện ăn quân hay di chuyển quân như cờ tướng, cờ vua. Ô đã có quân, dù của ai, cũng không ai được đánh chồng lên. Bạn cũng không được bỏ lượt, tới phiên mình thì phải đánh.

Luật cũng không cho đi lại, tức là rút nước vừa đánh. Chơi trên giấy thì bạn bè có thể cho nhau đi lại, nhưng đó là chuyện hai người tự thỏa thuận. Trên cocaro.net, nút “Đi lại” chỉ có khi chơi với máy ở mức Dễ, Vừa và khi hai người chơi chung một máy. Ván online với người khác thì đã đánh là không rút lại được.

Cách tính thắng: nối 5 quân liền nhau

Bạn thắng khi có 5 quân của mình liền nhau trên một đường thẳng, giữa chúng không có ô trống hay quân đối thủ. Vì vậy trò này còn có tên cờ caro 5 quân, và người chơi hay nói gọn là nối 5. Ván kết thúc ngay khi có 5 quân liền nhau hợp với luật đang chọn, không ai phải đánh thêm.

Bốn hướng để nối 5

Qua mỗi ô có bốn hướng để nối 5, gồm hàng ngang, hàng dọc và hai đường chéo (một đường dốc xuống từ trái sang phải, đường kia dốc lên). Người mới hay bỏ sót hai đường chéo vì mắt quen nhìn theo hàng và cột.

DEFGHIJKL

456789101112

O đi tiếp

Hàng ngang, hàng dọc và đường chéo

Ba kiểu nối có giá trị như nhau, không có chuyện hàng ngang thắng còn đường chéo không tính. Hình đầu bài là 5 quân trên hàng ngang, hàng dọc thì cũng vậy nhưng dựng đứng. Hình dưới là 5 quân trên đường chéo.

CDEFGHIJK

2345678910

5 quân phải liền nhau

5 quân thắng phải liền nhau, không đứt đoạn. Hàng X X X _ X X có tới 5 quân X, nhưng ô trống chia chúng thành hai đoạn 3 và 2 nên chưa thắng. Hàng X X O X X X cũng không tính, vì có quân O chen vào giữa.

Tuy vậy, một ô trống ở giữa có khi làm thế cờ nguy hiểm hơn mình tưởng. Với X X _ X X như hình dưới, X chỉ cần đánh vào ô trống là thành 5, nên O phải chặn ngay đúng ô đó.

CDEFGHIJK

567891011

O đi tiếp

Khi nào phải chặn đường 4

Đường 4 là 4 quân của một bên trên cùng một đường, chỉ cần thêm 1 quân là thành 5. Đối thủ có đường 4 thì bạn phải chặn ngay, trừ khi chính bạn nối được 5 ở nước này. Đường 4 có hai loại, và kết quả của hai loại khác hẳn nhau.

Đường 4 bị chặn một đầu

CDEFGHIJK

567891011

O đi tiếp

Vì đã bị chặn một đầu, X chỉ còn đúng ô A để thành 5, và O đánh vào A là chặn được. Nếu O bỏ sót, X đánh A thì 5 quân từ E8 tới I8 bị chặn đầu trái nhưng đầu phải J8 còn trống, nên X vẫn thắng, kể cả khi bật luật chặn hai đầu.

Với luật chặn hai đầu, O còn một cách nữa là chặn ở J8, ngay sau A. Khi đó nếu X đánh A thì 5 quân bị chặn ở cả D8 lẫn J8 nên không tính. Nếu tắt luật chặn hai đầu thì cách này không chặn được, nên người mới cứ đánh thẳng vào A cho dễ nhớ.

Đường 4 chưa bị chặn đầu nào

Nếu 4 quân liền nhau mà cả hai đầu đều trống thì đó là đường 4 chưa bị chặn. O chặn đầu này thì X nối 5 ở đầu kia.

CDEFGHIJK

567891011

O đi tiếp

Lúc này O đánh gì cũng thua. Muốn tránh thế này, bạn phải chặn từ lúc X mới có đường 3 chưa bị chặn, tức 3 quân liền nhau, hai đầu còn trống và còn đủ chỗ để thành đường 4 chưa bị chặn. Bài đường 3, đường 4 chỉ cách nhận ra từng loại và nên chặn ở ô nào.

Luật chặn hai đầu

Khi bật luật chặn hai đầu, 5 quân liền nhau mà bị chặn cả hai đầu thì không tính thắng. Một đầu bị chặn khi ô ngay sau quân cuối có quân đối thủ, hoặc khi đường đó chạm mép bàn. Chỉ cần một đầu còn trống thì 5 quân vẫn thắng như thường.

BCDEFGHIJKL

3456789

O đi tiếp

Mép bàn cũng tính là chặn, giống như một quân đối thủ. Ví dụ X có 5 quân từ A3 tới E3 sát mép trái. Nếu ô F3 có quân O thì 5 quân này bị chặn cả hai đầu và không thắng, còn nếu F3 trống thì X thắng. Trên cocaro.net luật này bật sẵn, vì người Việt quen chơi caro như vậy. Các trường hợp khó hơn, như 6 quân bị chặn hai đầu hay chặn đường 4 cách một ô, có trong bài luật chặn hai đầu.

Luật đúng 5 quân

Khi bật luật đúng 5 quân, phải có đúng 5 quân liền nhau mới thắng. Từ 6 quân liền nhau trở lên thì không tính, kể cả khi hai đầu đều trống. Trên cocaro.net luật này tắt sẵn. Khi tắt, từ 5 quân liền nhau trở lên đều thắng, miễn là không bị chặn cả hai đầu khi luật chặn hai đầu đang bật.

Hàng X X X _ X X ở trên là ví dụ hay gặp. Đánh vào ô trống thì thành 6 quân liền nhau, nên với luật đúng 5 quân, nước đó không thắng. Bài luật đúng 5 quân chỉ cách tận dụng luật này khi tấn công và khi phòng thủ.

Bảng 4 cách kết hợp luật

Hai luật phụ bật, tắt độc lập với nhau, nên có 4 cách kết hợp. Cột “Tự do” là khi tắt cả hai, người chơi gọi là luật tự do. “Bị chặn” nghĩa là sát đầu đường có quân đối thủ hoặc là mép bàn.

Từ 7 quân trở lên thì tính như 6 quân. Riêng trường hợp 6 quân bị chặn hai đầu thì mỗi nơi xử một kiểu, có nơi vẫn cho thắng, còn cocaro.net thì không. Các nhóm chơi thường khác nhau ở hai luật phụ này, nên hai bên cần thống nhất trước khi đánh. Trên cocaro.net, bạn chọn luật trước khi bấm “Tìm ván nhanh” hoặc “Tạo bàn”. Trang xét thắng thua theo bảng trên ở mọi chế độ, kể cả khi chơi với máy.

Khi nào ván cờ hòa

Ván caro hòa trong hai trường hợp. Một là bàn đã kín hết ô mà chưa ai nối được 5 hợp luật. Hai là hai bên đồng ý hòa. Khi chơi online trên cocaro.net, một người xin hòa và người kia đồng ý thì ván kết thúc hòa, còn nếu người kia từ chối thì hai bên đánh tiếp.

Trên bàn 15x15, ván thường phân thắng thua từ lâu trước khi bàn kín, nên hòa vì kín bàn rất hiếm. Hòa do hai bên đồng ý thì hay gặp hơn, thường là khi cả hai đã chặn kín nhau và không ai còn đường tấn công.

Thua vì hết giờ, rời bàn hoặc chịu thua

Khi chơi online, ngoài chuyện bị đối thủ nối 5, bạn còn có thể thua theo ba cách.

Hết giờ. Khi bấm “Tìm ván nhanh” để ghép với người lạ, mỗi nước có 1 phút. Phòng chơi với bạn bè có 4 mức thời gian cho mỗi nước: Thong thả (không bấm giờ), 30 giây, 1 phút và 2 phút. Ở bàn có bấm giờ, hết giờ mà chưa đánh thì bạn thua ván đó.

Rớt mạng hoặc rời bàn. Nếu bạn rớt mạng, bàn cờ giữ nguyên và bạn có 1 phút để vào lại. Khi ghép ngẫu nhiên, quá 1 phút là thua. Trong phòng chơi với bạn bè, quá 1 phút thì người còn lại có ba lựa chọn: chờ thêm 1 phút (chỉ một lần), nhận phần thắng hoặc tính hòa. Đồng hồ nước đi không dừng khi bạn rớt mạng, nên nếu đang tới lượt mình thì bạn có thể thua vì hết giờ trước khi hết 1 phút đó. Tự rời bàn giữa ván thì tính là thua.

Chịu thua. Khi thấy ván đã hết đường cứu, bạn chịu thua lúc nào cũng được để sang ván mới, không phải đánh nốt.

Riêng lúc ván vừa bắt đầu, nếu hết giờ hoặc rớt mạng khi hai bên chưa đánh đủ mỗi người một nước thì ván đó bị hủy, không tính thắng thua.

Cách chơi cờ caro online trên cocaro.net

Trên cocaro.net có 4 cách chơi. Cả bốn đều miễn phí, không quảng cáo, không cần tải app hay tạo tài khoản, và dùng đúng bộ luật ở trên.

Tìm ván nhanh với người đang online. Muốn chơi cờ caro online với người lạ, bạn chọn cỡ bàn và luật rồi bấm “Tìm ván nhanh”. Trang chỉ ghép bạn với người chọn cùng cỡ bàn, cùng luật chặn hai đầu và luật đúng 5 quân, nên vào bàn là đánh luôn, không phải bàn lại luật. Mỗi nước có 1 phút.

Chơi với bạn bè qua link. Cách này dành cho hai người ở xa nhau. Bạn bấm “Rủ bạn bè” ở trang chính hoặc mở trang chơi cờ caro online với bạn bè, chọn luật và thời gian mỗi nước, bấm “Tạo bàn”, rồi gửi link hoặc mã phòng 6 ký tự (ví dụ K7M 4QP) qua Zalo hay Messenger. Người nhận bấm vào link rồi bấm “Vào bàn” là đánh được. Trang tự đặt sẵn tên cho bạn, muốn đổi thì bấm vào tên. Hai người đánh bao nhiêu ván cũng được, và tối đa 50 người khác có thể vào xem. Cách gửi link qua từng ứng dụng có trong bài chơi caro trên Facebook, Zalo và Messenger.

Chơi với máy. Chế độ chơi caro với máy có ba mức. Mức Dễ đôi khi quên chặn nên hợp để làm quen luật, mức Vừa thì luôn chặn khi bạn chỉ còn một nước là nối 5, còn mức Khó là mức mạnh nhất, biết đánh liên tiếp đường 4 và đường 3 để ép thắng. Máy chạy ngay trên thiết bị của bạn, nên sau lần mở trang đầu tiên thì không có mạng vẫn chơi được.

Hai người một máy. Nếu hai người ngồi cạnh nhau thì dùng chế độ cờ caro 2 người một máy, thay nhau chạm vào bàn trên cùng một điện thoại hoặc máy tính. Chế độ này cũng không cần mạng.

Người mới nên nhớ 4 điều

Luật thì vài phút là thuộc. Để không thua quá nhanh trong những ván đầu, người mới nên nhớ 4 điều sau:

1. Đánh gần giữa bàn. Có 20 cách nối 5 đi qua ô giữa H8, nhưng chỉ có 3 cách đi qua ô góc A1. Quân càng xa mép thì càng có nhiều hướng phát triển và càng khó bị mép bàn chặn.
2. Thấy đường 3 chưa bị chặn là chặn. Nếu 3 quân liền nhau còn trống hai đầu và còn đủ chỗ thì chỉ cần thêm một nước là thành đường 4 chưa bị chặn, lúc đó chặn không kịp nữa. Chỉ bỏ qua khi bạn thắng được trước, chẳng hạn đang có sẵn đường 4 để nối 5.
3. Nhìn cả đường chéo. Sau mỗi nước của đối thủ, bạn nhìn đủ bốn hướng quanh quân vừa đánh, gồm hàng ngang, hàng dọc và hai đường chéo.
4. Chơi với máy mức Dễ trước. Vài ván với máy giúp bạn quen nhận ra đường 3, đường 4 mà không ngại thua người thật. Khi đã thắng mức Dễ đều đặn thì lên mức Vừa.

Khi đã nắm luật, bài cách chơi cờ caro giỏi có thêm mẹo tấn công và phòng thủ, còn bài cách chơi cờ caro luôn thắng chỉ cách ép đối thủ bằng các đường 4 liên tiếp. Nếu cứ thua mà chưa rõ vì sao thì xem bài 8 lỗi hay gặp khi chơi cờ caro, trong đó có những lỗi người mới hay mắc nhất. Các bài khác, từ khai cuộc tới nước đôi, có trong cẩm nang cờ caro.

Cờ caro còn gọi là gì

Theo cách viết trong từ điển, tên trò này là cờ ca-rô. Chữ ca-rô mượn từ tiếng Pháp “carreau”, nghĩa là ô vuông, cũng là chữ ca-rô trong vải ca-rô. Người ta còn viết cờ ca rô, carô, hoặc co caro khi gõ không dấu. Hồi đi học, nhiều người gọi là đánh cờ X O, dù tên này cũng hay dùng cho cờ caro 3x3 chỉ có 9 ô. Ở nước ngoài, trò gần giống nhất là gomoku, tên gọi gốc tiếng Nhật, tiếng Anh còn gọi là five in a row. Hai trò chỉ khác nhau ở vài luật phụ.

Nguồn gốc và các tên gọi khác có trong bài cờ caro là gì. Các từ như đường 3, đường 4 hay nước đôi có lời giải nghĩa ngắn trong bảng thuật ngữ cờ caro.

Muốn nhớ luật nhanh thì cứ đánh thử vài ván. Bạn vào chơi cờ caro online trên cocaro.net, giữ bàn 15x15 và luật chặn hai đầu như mặc định, rồi bấm “Tìm ván nhanh”.