Đường 3, đường 4 trong cờ caro
Đường 3, đường 4 (nhiều người gọi là đường ba, đường tư) là đường có 3 hoặc 4 quân và còn chỗ nối thành 5. Đường 4 còn ô thắng thì phải chặn ngay. Đường 3 chưa bị chặn đầu nào cũng phải chặn ngay, vì để đối thủ đánh thêm một nước là nó thành đường 4 chưa bị chặn, lúc đó không chặn kịp nữa.
Nội dung bài
Mỗi lần đối thủ đánh, việc đầu tiên là xem họ có vừa tạo đường 3, đường 4 nào không. Muốn chặn đúng lúc thì phải biết đường đó thuộc loại nào: đường 4 còn mấy ô thắng, đường 3 còn trống cả hai đầu hay đã bị chặn một đầu. Các hình trong bài dùng luật mặc định của cocaro.net (bàn 15x15, bật luật chặn hai đầu, tắt luật đúng 5 quân), chỗ nào luật tự do cho kết quả khác thì bài ghi rõ. Cách đọc tọa độ trong hình xem ở bài luật chơi caro.
O đi tiếp
Gần như ván nào cũng gặp thế này. Nếu O đánh chỗ khác, X đánh B (I8) là có 4 quân từ F8 tới I8, hai đầu E8 và J8 đều là ô thắng. O chặn ô này thì X nối 5 ở ô kia. Với luật chặn hai đầu, ngoài A và B còn hai ô nữa chặn được đường 3 này, xem ở phần đường 3 chưa bị chặn.
Tên gọi các đường trong cờ caro
Người chơi gọi đường theo số quân trên đó là đường 2, đường 3, đường 4. Muốn nói rõ hơn thì nói thêm đường đó chưa bị chặn, bị chặn một đầu hay có ô trống ở giữa. Trong bảng, dấu _ là ô trống, O là quân chặn.
| Tên gọi | Hình dạng | Tiếng Anh | Có phải chặn ngay? |
|---|---|---|---|
| Đường 4 chưa bị chặn | _ X X X X _ | open four, straight four | Chặn không kịp nữa |
| Đường 4 bị chặn một đầu | O X X X X _ | four, closed four | Có |
| Đường 4 có ô trống ở giữa | X X _ X X | broken four | Có, ở ô trống giữa |
| Đường 3 chưa bị chặn | _ X X X _ | open three | Có |
| Đường 3 có ô trống ở giữa | X X _ X | broken three, split three | Có, nếu hai đầu còn trống |
| Đường 3 bị chặn một đầu | O X X X _ | closed three | Chưa cần |
| Đường chết | 4 quân không còn ô thắng | dead four | Không cần |
| Đường 2 | X X hoặc X _ X | two | Chưa cần |
Đường chỉ tính là đường 3, đường 4 khi còn chỗ nối thành 5. Nếu giữa hai vật cản (quân đối thủ hoặc mép bàn) có chưa tới 5 ô, tính cả những ô đã có quân X, thì các quân X trong đó không bao giờ nối được 5. Với luật chặn hai đầu, khoảng đó phải có ít nhất 6 ô.
Đường 4 không còn ô thắng nào thì gọi là đường chết. Kiểu này hay gặp khi bật luật chặn hai đầu, vì 4 quân vẫn còn ô để nối nhưng nối vào thì 5 quân bị chặn cả hai đầu nên không tính thắng. Hình minh họa có trong bài luật chặn 2 đầu. Các từ khác như nước đôi, nước ép có giải thích trong bài thuật ngữ cờ caro.
Đường 4
Đường 4 là 4 quân trên một đường, thêm 1 quân là thành 5. Ô nào đánh vào thành 5 và tính thắng thì gọi là ô thắng. Gặp đường 4 của đối thủ, bạn chỉ cần xem một nước có chặn được hết các ô thắng của nó không. Chặn được thì chặn ngay, còn không chặn được thì ván coi như đã thua, trừ khi bạn nối được 5 ngay ở nước này.
Đường 4 chưa bị chặn: thắng chắc
O đi tiếp
Đường 4 chưa bị chặn (tiếng Anh gọi là open four) là thế thắng chắc. X có hai ô thắng là A (H4) và B (H9), còn O mỗi lượt chỉ đánh được một quân. Ba quân O đứng sát bên cũng không giúp được gì, vì không quân nào nằm trên cột H.
Với luật chặn hai đầu, muốn thắng chắc thì hai ô ngoài cùng H3 và H10 cũng phải trống. Giả sử O có sẵn quân ở H3, O đánh B là giữ được, vì X nối ở A thì 5 quân từ H4 tới H8 bị H3 và H9 chặn cả hai đầu.
Nếu bật luật đúng 5 quân thì còn phải xem có quân X nào đứng cách đầu đường 4 một ô không. Chẳng hạn X có sẵn quân ở H10, đánh vào B sẽ thành 6 quân từ H5 tới H10, luật này không tính, nên B không còn là ô thắng.
Khi đối thủ đã có đường 4 chưa bị chặn thì bạn không chặn kịp nữa. Phải chặn từ một nước trước đó, lúc nó còn là đường 3 chưa bị chặn.
Đường 4 bị chặn một đầu
O đi tiếp
Bốn quân X đã bị O chặn ở L8, chỉ còn một ô thắng là A (G8). Đường này bị chặn một đầu nhưng vẫn nguy hiểm, vì nếu O bỏ sót thì X đánh A là có 5 quân từ G8 tới K8 với đầu F8 còn trống, thắng ngay kể cả khi bật luật chặn hai đầu.
Với luật chặn hai đầu, O có hai cách chặn. Đánh A là đơn giản nhất. Đánh B (F8) cũng giữ được, vì khi đó X nối ở A thì 5 quân bị F8 và L8 chặn cả hai đầu. Ở luật tự do chỉ có A. Khi nào nên chọn B thay cho A thì xem phần chặn từ xa trong bài luật chặn 2 đầu.
Đường 4 có ô trống ở giữa
O đi tiếp
Đường 4 có thể có một ô trống ở giữa, kiểu X X _ X X hoặc X _ X X X. Ô trống chia 4 quân làm hai nên chưa thành 5, nhưng đánh vào ô đó là có ngay 5 quân liền nhau.
Trong hình, O chỉ có một cách là đánh vào ô trống A. Chặn ở H4 hay H10 không có tác dụng, kể cả với luật chặn hai đầu, vì X đánh A xong thì 5 quân từ H5 tới H9 vẫn còn một đầu trống. Chặn ở đầu chỉ dùng được khi đầu còn lại đã có sẵn quân O hoặc là mép bàn.
Thế này hay bị bỏ sót vì người chơi quen tìm 4 quân liền nhau. Mỗi lượt, bạn nhớ xem cả những đường có ô trống ở giữa.
Đường 3
Đường 3 là 3 quân trên một đường còn đủ chỗ nối thành 5, chưa dọa thắng ngay. Điều cần xem là nếu để đối thủ đánh thêm một nước trên đường này thì họ có tạo được đường 4 mà bạn không chặn nổi không. Đường 3 chưa bị chặn thì có, đường 3 đã bị chặn một đầu thì chưa.
Đường 3 chưa bị chặn
Đường 3 chưa bị chặn (tiếng Anh là open three) là 3 quân liền nhau, hai đầu còn trống và đủ chỗ để thành đường 4 chưa bị chặn, như hình đầu bài. Cách chặn chắc nhất là đánh vào một trong hai ô sát đầu, A (E8) hoặc B (I8). Bật hay tắt luật chặn hai đầu thì hai ô này vẫn đúng.
Với luật chặn hai đầu, chặn xa hơn một ô ở D8 hoặc J8 cũng giữ được. Ví dụ O chặn ở D8, X đánh I8 thành đường 4 từ F8 tới I8, trông như có hai ô thắng E8 và J8, nhưng O chỉ cần đánh J8, vì X nối ở E8 thì 5 quân bị D8 và J8 chặn cả hai đầu. Ở luật tự do, chặn ở D8 hay J8 là thua.
X đi tiếp
Có điều chặn xa để lại cho X nhiều nước ép hơn. Sau khi O đánh D8, X có ba ô để tạo đường 4 trên hàng 8 (1, 2 và 3 trong hình), nước nào O cũng phải chặn ngay. Nếu O chặn sát ở E8 thì X chỉ còn hai ô là I8 và J8. Mỗi nước ép là một lượt X được đánh vào chỗ mình muốn, còn O chỉ chạy theo chặn, nên thường thì chặn sát vẫn hơn. Còn chặn đầu nào thì tùy quân chặn ở đầu đó có giúp được đường của bạn không, bài cách chặn trong cờ caro có hình riêng cho chuyện này.
Đường 3 có ô trống ở giữa
O đi tiếp
Đường 3 kiểu X X _ X nguy hiểm không kém đường 3 liền. Nếu O bỏ qua, X đánh B (H8) là thành 4 quân liền nhau từ F8 tới I8, hai đầu E8 và J8 đều trống.
Ở luật tự do, O có ba ô chặn là A (E8), B (H8) và C (J8). Luật chặn hai đầu cho thêm hai ô ngoài cùng là D8 và K8. Trong các ô đó, B gọn nhất vì sau khi O đánh B, X không còn cách nào tạo đường 4 trên hàng 8 bằng một nước. Chặn ở A hay C thì X vẫn còn hai cách tạo đường 4 để ép tiếp, chặn ở D8 hay K8 thì còn ba cách. Bạn chỉ nên chọn A hoặc C khi quân chặn ở đó giúp được đường của chính bạn.
Đường 3 bị chặn một đầu
O đi tiếp
Ba quân liền nhau đã bị chặn một đầu thì chưa nguy hiểm ngay. Giả sử O đánh chỗ khác, X đánh I8 cũng chỉ được đường 4 bị chặn một đầu với một ô thắng là J8, O chặn kịp. X đánh J8 thì thành đường 4 có ô trống ở giữa, O đánh vào I8 là xong. Chỉ với hàng 8 thì X không thắng được, vì đường 4 nào X tạo ra ở đây cũng chỉ có một ô thắng.
Dù vậy, đường này vẫn có ích cho X, vì X luôn có sẵn một nước ép ở đây. Lúc nào cần thì X đánh thành đường 4 và O bắt buộc phải chặn. Nếu ô X dùng để tạo đường 4 cũng nằm trên một đường 2 chưa bị chặn khác của X thì đánh vào đó có thể thành nước 4-3, tức có một đường 4 và một đường 3 chưa bị chặn cùng lúc. Khi không có gì gấp, bạn tìm những ô giao nhau như vậy của đối thủ và chiếm trước.
Đường 3 chéo dễ bị bỏ sót
O đi tiếp
Về luật, đường chéo không khác gì hàng ngang, chỉ khó nhìn ra hơn, nhất là khi quân hai bên xen vào nhau. Hai quân O ở G8 và H9 đứng sát bên dễ làm người cầm O tưởng đã chặn được, nhưng cả hai đều không nằm trên đường chéo của X.
Nếu O bỏ qua, X đánh B (I7) thành đường 4 chéo từ F10 tới I7 với hai ô thắng là E11 và J6. O chặn ở A hoặc B thì an toàn, với luật chặn hai đầu thì D12 và J6 cũng giữ được. Sau mỗi nước của đối thủ, bạn nên tập thói quen xem đủ bốn hướng đi qua quân vừa đánh, gồm hàng ngang, hàng dọc và hai đường chéo.
Bảng tóm tắt: đường 3, đường 4 nào phải chặn ngay
Bảng dưới đây gom lại các trường hợp ở trên. Cột cuối là các ô chặn chỉ có khi bật luật chặn hai đầu.
| Thế của đối thủ | Phải chặn ngay? | Chặn ở đâu | Thêm ô nhờ luật chặn hai đầu |
|---|---|---|---|
| Đường 4 chưa bị chặn | Chặn không kịp | Chỉ còn cách tự nối 5 ngay nước này | Không có |
| Đường 4 bị chặn một đầu | Ngay | Ô thắng còn lại | Ô ngay sau ô thắng |
| Đường 4 có ô trống ở giữa | Ngay | Ô trống ở giữa | Ô ở đầu, chỉ khi đầu kia đã bị chặn sẵn |
| Đường 3 chưa bị chặn | Ngay, trừ khi bạn ép thắng được bằng đường 4 liên tiếp | Ô sát một trong hai đầu | Ô xa hơn một ô ở mỗi đầu |
| Đường 3 có ô trống ở giữa, hai đầu còn trống | Ngay, như đường 3 liền | Ô trống ở giữa hoặc ô sát hai đầu | Hai ô ngoài cùng |
| Đường 3 bị chặn một đầu | Chưa cần | Để ý ô nó giao với đường khác | Không cần xét |
| Đường 2 | Chưa cần | Chiếm ô giao nhau nếu hai đường 2 cắt nhau | Không cần xét |
| Đường chết | Không cần | Dùng lượt này cho việc khác | Gặp nhiều hơn ở luật này |
Bạn chỉ được để yên đường 3 chưa bị chặn của đối thủ khi ép thắng được bằng đường 4 liên tiếp. Khi đó nước nào của bạn cũng tạo đường 4, đối thủ chỉ kịp chặn và không có lượt nào để đánh đường 3 thành đường 4. Ngoài trường hợp đó thì phải chặn, và cách chặn tốt nhất là một nước vừa nằm đúng ô chặn vừa tạo đường 4 cho bạn, như ví dụ ở phần dùng đường 4 bên dưới.
Có sẵn một đường 4 để đánh trước thì cũng chưa được bỏ qua đường 3. Bạn đánh đường 4, đối thủ chặn, rồi bạn vẫn phải quay lại chặn đường 3 và phí mất một nước ép để dành. Còn khi đối thủ có cùng lúc hai thế phải chặn, như một đường 4 và một đường 3 chưa bị chặn, thì đó là nước đôi và thường bạn không chặn kịp cả hai.
Đường 2 và cách phát triển thành đường 3
Đường 2 là 2 quân trên một đường, liền nhau hoặc cách một ô, còn đủ chỗ nối thành 5. Khi phòng thủ, bạn chưa cần chặn một đường 2 đứng riêng, vì chặn sớm quá chỉ phí nước. Còn khi tấn công thì đường 3, đường 4 nào cũng bắt đầu từ những đường 2 đặt đúng chỗ.
Muốn đường 2 thành thế thắng, bạn để ý hai điều. Thứ nhất, đặt nó ở chỗ rộng, xa mép bàn và xa quân đối thủ, đủ số ô như đã nói ở phần tên gọi. Cách đếm ô có hình riêng trong bài luật chặn 2 đầu. Thứ hai, cho hai đường 2 cắt nhau ở một ô trống, vì đánh vào ô giao nhau đó là cả hai thành đường 3 cùng lúc.
X đi tiếp
X đánh A (H9) thì có đường 3 ngang F9, G9, H9 và đường 3 chéo H9, I8, J7, cả hai đều chưa bị chặn. O chặn đường này thì X đánh đường kia thành đường 4 chưa bị chặn. Đây là nước 3-3, một kiểu nước đôi. O không có sẵn đường 3 hay đường 4 nào để phản công, nên X thắng chắc.
Khi phòng thủ, thấy hai đường 2 của đối thủ gặp nhau ở một ô trống thì bạn nên chiếm ô đó sớm, vì một quân O ở A chặn được cả hai đường cùng lúc.
Dùng đường 4 để ép đối thủ
Đánh thành đường 4 bị chặn một đầu thì chưa thắng, nhưng là một nước ép, vì đối thủ bắt buộc phải chặn ở ô bạn biết trước. Bạn được chọn chỗ đánh, còn đối thủ phải đặt quân ở chỗ có khi chẳng giúp gì cho họ. Nhờ vậy bạn giữ được thế chủ động.
X đi tiếp
O đang có đường 3 chưa bị chặn trên cột J, X phải chặn ngay ở nước này. Chặn ở J6 cũng được, nhưng sau đó O được đánh tự do. Đánh A (J10) thì khác, vì quân này chặn đầu dưới của đường 3, đồng thời nối ba quân hàng 10 thành đường 4 từ G10 tới J10. O buộc phải chặn ở K10 (với luật chặn hai đầu thì L10 cũng được), rồi X lại được đánh tiếp. Cùng là chặn, nhưng chặn ở A thì X vẫn giữ thế chủ động.
Nhưng đường 4 đó chỉ dùng được một lần, vì sau nước chặn của O thì hàng 10 của X hết đường. Vì vậy đừng tạo đường 4 chỉ vì thấy tạo được. Quân chặn của đối thủ có thể rơi đúng chỗ có lợi cho họ, còn bạn mất một nước ép lẽ ra nên để dành tới lúc cần.
Nếu sau mỗi nước chặn của đối thủ bạn lại tạo được một đường 4 mới, cho tới lúc có hai ô thắng cùng lúc, thì đó là ép thắng liên tục bằng đường 4. Suốt mấy nước đó đối thủ chỉ kịp chặn, trừ khi chính nước chặn của họ tạo ra đường 4. Cách tính trước một chuỗi nước như vậy có trong bài cách chơi cờ caro luôn thắng.
Tập nhận ra đường 3, đường 4 khi chơi với máy
Muốn nhận ra nhanh các thế này trong ván thật, bạn có thể chơi caro với máy trên cocaro.net, miễn phí và không cần tài khoản. Mức Dễ đôi khi không chặn khi bạn sắp nối 5, hợp để tập tìm ô thắng. Mức Vừa luôn chặn khi bạn sắp nối 5 và tránh để bạn có nước đôi ở nước sau, nên bạn phải xếp đường 3 khéo mới thắng được. Mức Khó biết ép liên tục bằng đường 4, hoặc bằng cả đường 3 lẫn đường 4, nên đánh với mức này là cách tốt để tập phòng thủ. Máy đánh theo đúng bộ luật bạn chọn, kể cả khi bạn tắt luật chặn hai đầu để tập luật tự do.
Khi đã thắng được máy thì bạn vào chơi cờ caro trực tuyến với người đang chờ ván, hoặc rủ bạn bè vào phòng riêng bằng link.
Câu hỏi thường gặp
Đường 3 chưa bị chặn đầu nào có bắt buộc phải chặn không?
Có. Để thêm một nước là đối thủ có đường 4 chưa bị chặn với hai ô thắng, còn bạn chỉ chặn được một ô. Bạn chỉ được để yên khi ép thắng được bằng đường 4 liên tiếp. Nếu có một nước vừa nằm đúng ô chặn vừa tạo đường 4 cho bạn thì nên đánh nước đó, vì bạn vừa chặn được vừa giữ thế chủ động.
Đường 4 chưa bị chặn đầu nào còn chặn được không?
Không, nếu hai ô ngoài cùng cũng trống. Đối thủ có hai ô thắng mà bạn chỉ chặn được một, nên cách duy nhất là tự nối 5 ngay ở nước này. Với luật chặn hai đầu, nếu một trong hai ô ngoài cùng đã có quân của bạn thì vẫn chặn được.
Đường 3, đường 4 có ô trống ở giữa có nguy hiểm không?
Có. Đường 3 kiểu X X _ X hay đường 4 kiểu X X _ X X chỉ cần đánh vào ô trống là thành đường liền. Vì vậy đường 3 có ô trống ở giữa mà hai đầu còn trống thì nguy hiểm như đường 3 liền chưa bị chặn, còn đường 4 có ô trống ở giữa thì phải chặn ngay vào ô trống đó.
Đường 3 bị chặn một đầu có cần chặn ngay không?
Chưa cần. Đối thủ đánh thêm một nước thì nó chỉ thành đường 4 bị chặn một đầu với một ô thắng, lúc đó bạn chặn một nước là kịp. Có điều đường 3 kiểu này vẫn cho đối thủ một nước ép, nên khi không phải chặn gì gấp, bạn tìm ô nó cắt một đường khác của đối thủ và chiếm trước.