Nước đôi trong cờ caro

Gặp người biết phòng thủ thì đe dọa đơn lẻ nào cũng bị chặn, nên gần như ván thắng nào cũng kết thúc bằng một nước đôi. Mỗi kiểu dưới đây đều có hình minh họa.

Các thế cờ trong bài tính theo luật mặc định của cocaro.net (bàn 15x15, bật luật chặn hai đầu, tắt luật đúng 5 quân), chỗ nào luật tự do cho kết quả khác thì bài ghi rõ. Cách đọc tọa độ trong hình xem ở bài luật chơi cờ caro.

Nước đôi trong cờ caro là gì

Mỗi lượt, mỗi người chỉ đánh được một quân. Đường 4 dọa nối 5 ở nước sau, đối thủ đánh vào ô thắng là hết dọa. Đường 3 chưa bị chặn dọa thành đường 4 chưa bị chặn, đối thủ chặn một đầu là xong. Một đe dọa thì một quân chặn được. Nếu có hai đe dọa trên hai đường khác nhau thì một quân không chặn nổi cả hai, và thế đó gọi là nước đôi.

Tên từng kiểu đặt theo số quân trên mỗi đường sau khi đánh: 4-3 là một đường 4 và một đường 3 chưa bị chặn, 4-4 là hai đường 4, 3-3 là hai đường 3 chưa bị chặn. Các tên gọi khác của nước đôi có trong bài thuật ngữ cờ caro.

Không phải đường nào cũng tính là đe dọa. Đường 3 bị chặn một đầu chưa dọa thắng, vì đánh thêm một nước nó cũng chỉ thành đường 4 bị chặn một đầu, đối thủ vẫn chặn kịp. Đường 4 không còn ô nào nối thành 5 hợp luật (đường chết) thì không dọa gì. Đường nào phải chặn ngay, đường nào để đó được thì xem ở bài đường 3, đường 4 trong cờ caro.

Riêng đường 4 chưa bị chặn thì tự nó đã là hai đe dọa, vì hai ô thắng nằm ở hai đầu của cùng một đường, đối thủ chặn đầu này thì bạn nối đầu kia. Với luật chặn hai đầu, điều này chỉ đúng khi phía ngoài mỗi ô thắng không bị quân đối thủ hay mép bàn chặn. Nước 4-3 và nước 3-3 đều nhằm tạo ra một đường 4 như vậy ở nước tiếp theo.

Nước 4-3: kiểu nước đôi hay gặp nhất

Nước 4-3 tạo cùng lúc một đường 4 và một đường 3 chưa bị chặn. Kiểu này chắc hơn 3-3 và dễ tạo hơn 4-4, vì chỉ cần một đường 3 (bị chặn một đầu cũng được) và một đường 2 cùng đi qua một ô trống.

DEFGHIJKL

34567891011

Trước nước I8, hàng 8 của X là đường 3 F8, G8, H8 đã bị O chặn ở E8, còn cột I mới có hai quân I6, I7. Nhìn riêng từng đường thì chưa đường nào đáng lo, nhưng hai đường gặp nhau ở ô I8. X đánh vào đó thì hàng 8 thành đường 4 từ F8 tới I8, còn ô thắng J8, và cột I thành đường 3 I6, I7, I8 chưa bị chặn.

DEFGHIJKL

34567891011

O đi tiếp

O có hai ô để chặn đường 4. Một là A (J8). Hai là B (K8), nhờ luật chặn hai đầu, vì khi đó X nối J8 thì 5 quân từ F8 tới J8 bị E8 và K8 chặn cả hai đầu, không tính thắng. Ở luật tự do, O chỉ có A. Nếu O bỏ đường 4 để chặn đường 3 thì X nối J8 là thắng.

O chặn ở A hay B thì cột I vẫn còn nguyên. X đánh I9 thành đường 4 từ I6 tới I9 với hai ô thắng I5 và I10, hoặc đánh I5 thành đường 4 từ I5 tới I8 với hai ô thắng I4 và I9. O chặn đầu này thì X nối đầu kia.

Nước 4-3 chắc vì đối thủ không được chọn nước đáp, họ chỉ được đánh vào một trong hai ô chặn đường 4. Muốn thoát thì chính ô chặn đó phải tạo được đường 4 cho họ, như ở phần phản công bằng đường 4 bên dưới. Trong hình này O không có nước nào như vậy, nên I8 thắng chắc.

Nước 4-4: kiểu nước đôi chắc nhất

Nước 4-4 tạo cùng lúc hai đường 4. Người tấn công nối 5 ngay ở nước sau, nhanh hơn 4-3 một nước.

CDEFGHIJK

34567891011

Trước nước H8, X có hai đường 3 và cả hai đều đã bị chặn một đầu: E8, F8, G8 bị chặn ở D8, còn H5, H6, H7 bị chặn ở H4. Người phòng thủ thường để mặc kiểu đường 3 này, vì mỗi đường chỉ thành được đường 4 bị chặn một đầu, chặn một nước là xong. Nguy ở chỗ cả hai đường cùng hướng vào ô H8.

X đánh H8 thì hàng 8 thành đường 4 từ E8 tới H8 với ô thắng I8, cột H thành đường 4 từ H5 tới H8 với ô thắng H9. Với luật chặn hai đầu, mỗi đường 4 có hai ô chặn: I8 hoặc J8 cho hàng 8, H9 hoặc H10 cho cột H. Không ô nào trong bốn ô đó nằm trên cả hai đường, nên O chặn đường nào thì X nối 5 ở đường kia.

Khi đối thủ đã có nước 4-4 thì bạn chỉ còn một cách là tự nối 5 ngay ở nước này. Tạo đường 4 để phản công cũng vô ích, vì X đã có sẵn hai đường 4 và sẽ nối 5 trước. Vì vậy, thấy hai đường 3 bị chặn một đầu của đối thủ cùng đi qua một ô trống thì bạn phải để ý ô đó ngay, dù từng đường trông không có gì nguy hiểm.

Nước 3-3: dễ tạo nhưng dễ bị phá

Nước 3-3 tạo cùng lúc hai đường 3 chưa bị chặn. Chỉ cần hai đường 2 gặp nhau ở một ô trống là tạo được, nên kiểu này dễ hơn hẳn 4-3 và 4-4.

CDEFGHIJK

34567891011

Sau H8, X có hai đường 3 chưa bị chặn. O chặn hàng 8 thì X đánh H5 hoặc H9 thành đường 4 chưa bị chặn trên cột H. O chặn cột H thì X làm như vậy ở hàng 8, với E8 hoặc I8. Với luật chặn hai đầu, mỗi đường 3 có tới bốn ô chặn (hai ô sát đầu và hai ô cách đầu một ô), nhưng không ô nào nằm trên cả hai đường, nên H8 vẫn thắng.

Nước 3-3 yếu hơn 4-3 vì chưa dọa nối 5 ngay. Sau 4-3, đối thủ buộc phải chặn đường 4. Sau 3-3, đối thủ có một lượt tự do, và nếu có sẵn đường 3 thì họ dùng lượt đó để tạo đường 4. Bạn phải chặn, rồi họ lại tạo đường 4 tiếp nếu còn. Chỉ cần một quân trong các nước đó chặn được một trong hai đường 3 của bạn, hoặc các nước đó đưa họ tới chỗ tự nối được 5, là nước 3-3 hỏng. Trong hình, O không có nước nào tạo được đường 4, nên X yên tâm đánh H8.

Trong renju, quân đen (người đi trước) không được đánh 3-3 và 4-4, nên nước đôi quen dùng của đen là 4-3. Luật này đặt ra để giảm lợi thế của người đi trước. Trên cocaro.net không có luật cấm nào như vậy, cả X và O đều đánh được 3-3 hay 4-4. Những chỗ khác nhau còn lại giữa caro và renju có bảng so sánh trong bài gomoku và luật renju.

Cách chuẩn bị nước đôi

Nước đôi hiếm khi tự có. Người thắng thường đã thấy ô giao nhau từ một, hai nước trước, rồi đánh những nước trông rất bình thường để chuẩn bị. Muốn tạo được nước đôi, bạn làm ba việc sau.

Tìm ô giao nhau. Ô giao nhau là ô trống nằm trên hai đường của bạn, mỗi đường đã có ít nhất hai quân. Ở hình 4-3 đầu bài, ô giao nhau là I8, chỗ hàng 8 gặp cột I. Ở hình 3-3 thì là H8, chỗ hàng 8 gặp cột H. Mỗi đường đi qua ô giao nhau còn phải đủ chỗ nối thành 5. Với luật chặn hai đầu, khoảng giữa hai quân chặn, hoặc giữa quân chặn và mép bàn, cần ít nhất 6 ô. Đường nào không đủ chỗ thì đã chết từ trước, như ở phần nước đôi giả bên dưới.

Đánh nước chuẩn bị để có hai đường 2 cắt nhau. Nước chuẩn bị là nước chưa dọa gì ngay. Nếu bạn vội tạo đường 3 chưa bị chặn thì đối thủ buộc phải chặn, và nước chặn đó hay phá luôn ô giao nhau. Nước chuẩn bị chỉ thêm một đường 2 mới, cắt đường 2 cũ ở một ô trống.

CDEFGHIJK

34567891011

X đi tiếp

Sau nước 1, X mới có hai đường 2 là F8, G8 trên hàng 8 và H6, H7 trên cột H. Chưa đường nào buộc O phải chặn, thế nhưng muốn khỏi thua thì O phải đánh vào một trong 9 ô: ô A, bốn ô trên hàng 8 (D8, E8, I8, J8) hoặc bốn ô trên cột H (H4, H5, H9, H10). Tám ô sau là các ô chặn đường 3 theo luật chặn hai đầu, chỉ khác là O chặn trước khi đường 3 thành hình. O đánh chỗ khác thì X đánh A là có 3-3 và thắng. Hình 3-3 phía trên là thế này sau khi O đánh J9, một nước không đụng tới hàng 8 hay cột H.

Đường chéo khó nhìn hơn hàng ngang và hàng dọc, nên đối thủ hay bỏ sót những ô giao nhau có đường chéo đi qua. Khi xếp quân, bạn nên cho các đường 2 chạy theo nhiều hướng quanh cùng một khu vực, đừng dồn hết vào một hàng.

Dùng đường 4 để ép. Khi đối thủ đã nhìn ra ô giao nhau của bạn, một đường 4 bị chặn một đầu sẽ buộc họ chặn vào chỗ bạn tính sẵn. Nếu quân vừa đánh để tạo đường 4 cũng góp vào một đường khác thì bạn có thêm ô giao nhau mà đối thủ không còn lượt để chiếm. Mỗi lượt họ chỉ chiếm được một ô, nên khi bạn có hai ô giao nhau ở hai chỗ khác nhau, họ thường không giữ nổi cả hai. Cách tạo nhiều đường 4 liên tiếp để đi tới nước đôi có trong bài cách chơi cờ caro luôn thắng.

Cách phá nước đôi

Khi đối thủ đã đánh được 4-4, hoặc 4-3 mà ô chặn không giúp gì cho bạn, thì ván coi như đã thua. Muốn phá nước đôi, bạn phải chặn sớm hơn một nước, hoặc chọn đúng nước chặn đầu tiên.

Chiếm trước ô giao nhau

Cách chắc nhất là chiếm ô giao nhau trước khi đối thủ kịp đánh vào. Ở hình nước chuẩn bị phía trên, nếu sau nước 1 của X, O đánh A (H8) thay vì J9 thì X mất ô giao nhau và chưa có cách ép nào để thắng. Quân O ở H8 còn nối G9, H8, I7 thành đường 3 chéo chưa bị chặn, nên tới lượt X phải lo chặn. Mỗi lượt, sau khi xem đối thủ có đường 4 và đường 3 chưa bị chặn nào không, bạn tìm thêm những ô trống nằm trên hai đường của họ. Ô nào như vậy thì chiếm trước, nhất là khi ô đó cũng nằm trên đường của bạn. Thứ tự ưu tiên khi phòng thủ và cách chọn giữa nhiều ô giao nhau có trong bài cách chặn trong cờ caro.

Phản công bằng đường 4

DEFGHIJKL

3456789101112

O đi tiếp

Thế này giống hình đầu bài: X vừa đánh I8, hàng 8 thành đường 4 còn ô thắng J8, cột I thành đường 3 chưa bị chặn. Chỉ khác là O có sẵn ba quân J5, J6, J7 trên cột J, và ô chặn A (J8) nằm ngay dưới chúng.

O đánh A thì đường 4 hàng 8 của X bị chặn, còn cột J của O thành đường 4 từ J5 tới J8. Đầu trên đã bị quân X ở J4 chặn nên O chỉ có ô thắng J9, nhưng vậy là đủ, vì X phải chặn ở J9, hoặc ở J10 nhờ luật chặn hai đầu. Sau đó tới lượt O, và O dùng lượt này để chặn đường 3 trên cột I.

O nên chặn ở I9, vì ô này giữ được dù X chặn ở J9 hay J10. Nếu X chặn ở J10 thì I9 là ô duy nhất giữ được, vì J10 và H8 cùng nằm trên đường chéo đi qua I9. Khi đó O chặn ở I4, I5 hay I10 thì X đánh I9, vừa nối cột I thành đường 4, vừa có đường 3 chéo H8, I9, J10 chưa bị chặn, thành một nước 4-3 mới.

Từ hình này có hai điều cần nhớ. Khi bị đối thủ đánh 4-3, đừng chặn theo phản xạ mà xem cả hai ô chặn đường 4 (với luật chặn hai đầu là ô thắng và ô ngay sau nó), rồi tìm ô tạo được đường 4 cho mình. Trong hình này, O chặn ở K8 thì không có đường 4 nào để đáp lại và vẫn thua như ở hình đầu bài. Còn khi bạn định đánh 4-3 thì nên xem ô chặn của đối thủ có nằm trên đường nào của họ không. Ở đây J8 nằm ngay đầu cột J của O, nên I8 không còn thắng chắc.

Nước đôi giả dưới luật chặn hai đầu

Với luật chặn hai đầu, có những nước trông như 4-3 nhưng chỉ có một đe dọa. Người quen chơi luật tự do rất dễ nhầm chỗ này.

CDEFGHIJK

34567891011

X đi tiếp

X đánh A (H8) thì hàng 8 có 4 quân từ E8 tới H8, cột H có 3 quân H6, H7, H8 chưa bị chặn, nhìn qua là 4-3. Nhưng giữa hai quân O trên hàng 8 chỉ có 5 ô, từ E8 tới I8. X nối ở I8 thì 5 quân từ E8 tới I8 bị D8 và J8 chặn cả hai đầu, không tính thắng, nên đường 4 này đã chết.

Vậy sau A, O chỉ cần chặn cột H, ở H4, H5, H9 hay H10 đều được. Nước sai là chặn theo phản xạ ở I8, vì ô đó không giữ được gì và X sẽ đánh H5 hoặc H9 thành đường 4 chưa bị chặn trên cột H để thắng.

Ở luật tự do thì nước A đó là 4-3 thật, vì 5 quân từ E8 tới I8 vẫn tính thắng dù bị chặn cả hai đầu. O buộc phải chặn I8, rồi X đánh cột H thành đường 4 chưa bị chặn như ở hình đầu bài.

Nước 3-3 cũng có kiểu giả. Một đường 3 trông chưa bị chặn nhưng chỉ nằm trong 6 hoặc 7 ô giữa hai quân chặn thì đường 4 tạo ra từ nó lúc nào cũng chặn được bằng một quân. Để khỏi nhầm cả hai kiểu, bạn đếm ô trước khi tính một đường vào nước đôi. Cách đếm và các trường hợp đường chết có trong bài luật chặn 2 đầu. Khi phòng thủ, đếm ô cũng có lợi, vì thấy đường 4 của đối thủ đã chết thì bạn dùng lượt đó cho việc khác.

So sánh 4-3, 4-4 và 3-3

Ba kiểu nước đôi khác nhau ở mức ép đối thủ và ở cách thoát còn lại cho người phòng thủ:

Cột “Nối 5 sau” đếm số nước của người tấn công, tính từ sau nước đôi. Xét độ chắc thì 4-4 đứng đầu, rồi tới 4-3, rồi 3-3. Trong ván thật bạn hiếm khi được chọn kiểu, nên thấy ô giao nhau nào thì dùng ô đó, miễn là đã kiểm tra hai việc. Thứ nhất, các đường trong nước đôi đều chưa chết. Thứ hai, các ô đối thủ dùng để chặn không tạo được đường 4 cho họ.

Muốn nhận ra nước đôi nhanh hơn thì bạn giải thử các bài trong các thế cờ caro hay. Ở đó có bài 4-4, bài 4-3, bài 3-3 và bài phá nước đôi, lời giải từng bước có ngay dưới mỗi bài.

Muốn tập tìm ô giao nhau giữa hàng chục quân trên bàn thì bạn có thể đánh caro với máy trên cocaro.net, miễn phí, chơi ngay trên trình duyệt và không cần tài khoản. Ở mức Dễ, máy có lúc quên chặn, hợp để tập đánh 4-3. Lên mức Vừa, máy tránh để lại cho bạn ô đánh được 4-4, 4-3 hay 3-3 ở lượt sau, nên bạn phải chuẩn bị ô giao nhau sớm hơn một nước, như ở phần nước chuẩn bị phía trên. Tới mức Khó thì máy cũng biết tạo nước đôi, nên bạn phải chặn từ sớm. Khi đã thường xuyên thắng được máy thì bạn vào chơi caro online và bấm “Tìm ván nhanh” để thử nước đôi.