Cờ caro là gì?

Luật chơi cơ bản

Một người cầm X, người kia cầm O, X đi trước. Mỗi lượt, bạn đánh một quân vào một ô trống bất kỳ. Quân đã đánh thì nằm yên ở đó, không di chuyển được và không bị ăn. Bên nào có 5 quân liền nhau trên một hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo trước thì thắng. Nếu đánh kín bàn mà chưa ai nối được 5 thì ván đó hòa.

DEFGHIJKLMN

345678910111213

Luật phụ thì mỗi nhóm chơi một kiểu, hay khác nhau nhất ở hai điểm: 5 quân bị chặn cả hai đầu có tính thắng không, và 6 quân liền nhau có tính không. Trên cocaro.net, bàn mặc định là 15x15, luật chặn hai đầu bật sẵn, luật đúng 5 quân tắt. Nghĩa là từ 5 quân trở lên vẫn thắng, miễn còn ít nhất một đầu trống, như ván trong hình.

Chi tiết từng trường hợp, kể cả chuyện mép bàn có tính là chặn không, có trong bài luật chơi cờ caro. Nếu gặp những từ như đường 4, nước đôi hay nước ép mà chưa rõ nghĩa thì bạn tra ở bảng thuật ngữ cờ caro.

Cờ caro là cờ gì? So với cờ vây, cờ tướng, cờ vua

Cờ caro thuộc nhóm trò đặt quân để nối thành hàng, giống cờ caro 3x3. Quân caro không có tên và không có cách đi riêng như quân mã hay quân xe, nên thắng thua chỉ phụ thuộc vào việc bạn đánh vào ô nào, vào lúc nào.

Về luật, caro dễ học nhất trong bốn trò, vì chỉ có một điều kiện thắng, không phải nhớ cách đi quân hay luật ăn quân. Trò này khó ở chỗ bàn rộng, mỗi quân nằm trên 4 hướng cùng lúc, nên chỉ sơ ý một nước là đối thủ có đường thắng.

Cờ vây và cờ caro có giống nhau không?

Hai trò giống nhau ở cách đặt quân nhưng khác hẳn về mục tiêu. Cả hai đều đặt quân lên bàn, và quân đã đặt thì không di chuyển. Bàn 19x19 trên cocaro.net có 361 ô, đúng bằng số giao điểm của bàn cờ vây. Ở Nhật, người ta vốn chơi gomoku bằng chính bàn và quân cờ vây.

Cờ vây là trò giành đất: nhóm quân bị vây hết khí thì bị bắt, ai chiếm được nhiều đất hơn thì thắng, và một ván thường dài hơn trăm nước. Còn ở caro, ai có 5 quân thẳng hàng trước là thắng, không ai mất quân, và một ván thường xong trong vài phút.

Vì sao gọi là caro?

Chữ ca-rô mượn từ tiếng Pháp “carreau”, nghĩa là ô vuông, cũng là chữ ca-rô trong vải ca-rô, áo sơ mi ca-rô hay giấy kẻ ô ca-rô. Trò chơi lấy tên theo loại giấy, vì ở Việt Nam người ta đánh nó trên giấy kẻ ô vuông hoặc giấy ô li có sẵn ô, không phải kẻ bàn. Chỉ cần một tờ giấy ô li và hai cây bút là chơi được.

Vì là từ mượn nên tên trò chơi có nhiều cách viết, như cờ ca-rô có gạch nối, cờ ca rô, cờ carô, còn gõ không dấu thì thành co caro. Các cách viết này đều chỉ cùng một trò. Các bài trên cocaro.net dùng chung chữ cờ caro cho gọn.

Cờ caro tiếng Anh là gì?

Người nói tiếng Anh thường gọi cờ caro là gomoku hoặc five in a row. Gomoku là tên mượn từ tiếng Nhật, hay gặp trong sách cờ và ở các giải đấu quốc tế. Five in a row nghĩa là “5 quân một hàng”, tên gọi nói luôn luật chơi nên ai đọc cũng hiểu. Ở châu Á, mỗi nước gọi trò này một kiểu.

Cờ caro tiếng Trung là 五子棋, đọc là wǔzǐqí. Đọc theo âm Hán Việt thì thành ngũ tử kỳ, trong đó ngũ là năm, tử là quân cờ, kỳ là cờ. Nếu gặp chữ ngũ tử kỳ trong truyện dịch thì đó là cờ caro.

Tài liệu gomoku bằng tiếng Anh cũng dùng tên Caro cho biến thể có luật chặn hai đầu, đúng kiểu chơi quen thuộc ở Việt Nam. Gomocup, giải đấu tổ chức hằng năm giữa các chương trình máy tính chơi gomoku, năm 2023 còn mở thêm một bảng riêng theo luật caro.

Cờ caro của nước nào?

Trò nối 5 quân không thuộc riêng nước nào. Mỗi nơi gọi nó bằng một tên và chơi theo một bộ luật hơi khác nhau.

• Nhật Bản. Người Nhật chơi trò này trên bàn cờ vây, đặt quân đen và quân trắng lên giao điểm, bên đen đi trước. Hai cái tên quốc tế gomoku và renju đều có gốc tiếng Nhật. Renju là biến thể dùng trong thi đấu, có thêm luật hạn chế bên đi trước.
• Trung Quốc. Người Trung Quốc gọi là ngũ tử kỳ và cũng hay chơi bằng bàn và quân cờ vây.
• Việt Nam. Người Việt đánh X và O trên giấy kẻ ô, cả tờ giấy là bàn cờ, và thường chơi luật chặn hai đầu, tức 5 quân bị đối thủ chặn cả hai đầu thì không thắng.

Về nguồn gốc cờ caro ở Việt Nam, hiện chưa có tài liệu đáng tin nào cho biết trò này có từ bao giờ hay do ai mang vào. Chỉ biết chắc là cái tên mượn từ một chữ tiếng Pháp chỉ ô vuông. Nếu bạn đọc được một năm cụ thể hay một câu chuyện về người nghĩ ra cờ caro thì nên coi đó là lời kể, chưa phải sử liệu.

Bảng so sánh luật gomoku tự do, gomoku chuẩn, renju và caro Việt Nam có trong bài gomoku là gì.

Cờ caro có phải trò chơi dân gian không?

Có, nếu hiểu dân gian là trò không rõ ai nghĩ ra, không có sách luật, truyền từ người này sang người khác. Học sinh dạy nhau chơi trong lớp, trong giờ ra chơi, và mỗi lớp lại có vài quy ước riêng, như có tính chặn hai đầu không, đánh tràn ra lề vở có được không, 6 quân có tính không.

Còn nếu dân gian là các trò truyền thống ở làng quê như ô ăn quan hay kéo co thì caro không thuộc nhóm này, vì nó gắn với lớp học hơn là sân đình, và cái tên thì mượn từ tiếng Pháp. Gọi caro là trò chơi của học trò thì đúng hơn.

Chơi cờ caro có tốt không?

Cờ caro là trò giải trí, nên đừng kỳ vọng nó giúp ai thông minh hẳn lên. Còn chơi cờ caro có tác dụng gì thì có thể thấy qua những việc bạn phải làm trong một ván.

• Tập trung. Chỉ sơ ý một nước là có thể thua. Nếu đối thủ có đường 3 chưa bị chặn mà bạn bỏ qua thì nước sau nó có thể thành đường 4 chưa bị chặn, lúc đó chặn một đầu cũng không cứu được.
• Đoán ý đồ đối thủ. Trước khi đánh, bạn phải xem quân đối thủ vừa đánh nối với quân nào, theo hướng nào. Mỗi quân nằm trên 4 hướng cùng lúc, gồm ngang, dọc và hai đường chéo.
• Tính trước vài nước. Người thắng thường là người tạo được nước đôi, tức một nước tạo ra hai đường dọa thắng mà đối thủ chỉ chặn được một. Muốn có nước đó thì phải chuẩn bị từ vài nước trước.
• Ván ngắn, dễ chơi lại. Một ván thường chỉ vài phút, không cần dụng cụ gì, thua thì chơi ván khác ngay.

Còn khi chơi trên điện thoại thì cũng như mọi trò khác, bạn nên tự giới hạn số ván.

Cờ caro cho trẻ em

Caro hợp với trẻ đã đếm được tới 5 và phân biệt được hàng ngang, hàng dọc. Qua mỗi ván, trẻ tập chờ lượt, tập đoán xem đối thủ định làm gì, và quen dần với chuyện thua ván này thì chơi ván khác. Trẻ còn nhỏ có thể bắt đầu bằng caro 3x3 cho dễ, rồi mới lên bàn lớn nối 5. Người lớn nên ngồi chơi cùng để có thể dừng giữa ván, chỉ cho trẻ thấy đường 3 của đối thủ ở đâu.

Chơi cờ caro ở đâu?

Cách đơn giản nhất vẫn là một tờ giấy kẻ ô và hai cây bút. Cách kẻ bàn, thống nhất luật trước ván và khoanh đường thắng có trong bài cờ caro trên giấy.

ABCDEFGHIJKLMNOPQRS

12345678910111213141516171819

X đi tiếp

Game caro là cờ caro chơi trên điện thoại hoặc máy tính. Khi chơi game, bạn không phải tự xem ai thắng hay tự ghi tỷ số, và đối thủ có thể ở xa. Trên cocaro.net có 4 cách chơi, cách nào cũng miễn phí, không cần đăng ký và không phải tải app, mở trình duyệt là chơi được.

• Chơi cờ caro online với người đang chờ ván. Trang chỉ ghép bạn với người chọn cùng bộ luật, mỗi nước có 1 phút.
• Chơi caro với máy ở 3 mức Dễ, Vừa và Khó. Sau lần vào đầu tiên, chế độ này chơi được cả khi không có mạng.
• Chơi cờ caro online 2 người với bạn bè trong phòng riêng. Bạn tạo bàn rồi gửi link hoặc mã phòng 6 ký tự, ví dụ K7M 4QP, qua Zalo hay Messenger.
• Caro 2 người một máy cho hai người ngồi cạnh nhau, thay nhau đánh trên một điện thoại hoặc một máy tính.

Nếu bạn đang tìm trò bàn 9 ô, nối 3 quân là thắng, thì đó là trò khác, tên tiếng Anh là tic tac toe. Luật và cách chơi không thua của trò này có trong bài cờ caro 3x3.

Muốn chơi ván đầu tiên thì bạn mở cocaro.net, chọn bàn 15x15, giữ nguyên luật chặn hai đầu rồi bấm “Tìm ván nhanh”, hoặc chơi với máy ở mức Dễ nếu muốn làm quen trước. Trong lúc chơi, bạn để ý xem đối thủ chặn mình ở đâu.