Cách chơi cờ caro trên giấy

Cờ caro trên giấy chơi theo luật nối 5 quen thuộc, nhưng không có ai làm trọng tài, nên hai bên cần thống nhất luật trước khi đánh. Ai từng đánh caro ở mấy trang cuối vở thì đã biết gần hết cách chơi. Bài này nói thêm cách chuẩn bị, những luật hay phải thống nhất, cách tự kẻ bàn cờ và vài mẹo riêng khi chơi trên giấy.

Vì sao trò này mang tên caro và người nước khác gọi nó là gì thì có trong bài cờ caro là gì. Các hình trong bài vẽ giống trang giấy kẻ ô. Cách đọc tọa độ trong hình xem ở bài cách chơi cờ caro.

Chuẩn bị gì để chơi cờ caro trên giấy

Bạn cần giấy kẻ ô và hai cây bút. Thước kẻ chỉ cần khi bạn muốn tự kẻ khung bàn cờ.

Giấy. Hay dùng nhất là vở ô li. Trang vở ô li có sẵn các ô vuông lớn, trong mỗi ô lớn lại có mấy dòng kẻ mảnh nằm ngang để tập viết. Khi đánh caro, mỗi ô lớn là một ô cờ, còn các dòng mảnh thì bỏ qua. Giấy kẻ ô vuông bán theo xấp còn tiện hơn, vì trên đó chỉ có ô vuông, không có dòng mảnh làm rối mắt. Vở kẻ ngang thì không có đường dọc nên phải tự kẻ thêm, mà kẻ tay thì cột hay bị lệch.

Bút. Nên dùng hai cây bút khác màu, thường là một bút bi xanh và một bút bi đỏ, để nhìn vào là biết ngay quân nào của ai, kể cả khi trang đã kín. Chỉ có một cây bút vẫn chơi được vì X và O khác hình, nhưng về cuối ván phải nhìn kỹ hơn. Không nên dùng bút chì, vì tẩy được thì dễ có chuyện đòi đánh lại (xem phần đánh nhầm ở dưới).

Cách chơi cờ caro 2 người trên giấy

Luật cơ bản là ai nối được 5 quân liền nhau trước thì thắng. Một ván cờ caro 2 người trên giấy thường diễn ra như sau.

1. Chọn người cầm X. Hai người oẳn tù tì (có nơi gọi là kéo búa bao), ai thắng thì cầm X.
2. Cho X đi trước. Nước đầu nên đánh gần giữa khoảng giấy định dùng, để còn chỗ đánh ra mọi phía.
3. Thay nhau đánh. Mỗi lượt đánh một quân vào một ô trống. X là hai nét chéo gọn trong ô, O là vòng tròn khép kín. Nét nào tràn sang ô bên cạnh thì dễ tranh cãi quân đó thuộc ô nào.
4. Gạch đường thắng. Ai nối được 5 quân liền nhau theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo thì gạch một đường qua 5 quân đó, có người thì khoanh tròn cả cụm. Các quân phải liền nhau, nên X X _ X X chưa tính là 5.
5. Ghi tỷ số ở lề vở. Thắng ván nào thì thêm một nét cạnh tên mình. Gọn nhất là đếm như lúc kiểm phiếu: bốn nét đầu là bốn cạnh một hình vuông, nét thứ năm là đường chéo, mỗi hình vuông là 5 ván.
6. Đánh ván sau ngay bên cạnh. Đánh tiếp vào khoảng giấy trống cạnh ván cũ, hoặc lật sang trang mới nếu ván trước đã kín trang.

ABCDEFGHIJKLMNOPQRS

12345678910111213141516171819

Hình trên là lúc kết thúc một ván trên giấy. Đầu dưới của đường chéo đã bị O chặn ở G13 nhưng đầu trên M7 còn trống, nên 5 quân này thắng dù hai bên chơi luật nào, kể cả luật chặn hai đầu. Người thắng gạch một nét thẳng qua 5 quân để hai bên cùng nhìn và đếm lại.

Đi trước có lợi, nên từ ván thứ hai người ta thường cho người vừa thua đi trước. Phòng chơi với bạn bè trên cocaro.net cũng vậy: người thua ván trước được đi trước ở ván sau, còn hòa thì đổi người đi trước.

Ván tính hòa khi khung đã kín hết ô mà chưa ai nối được 5, hoặc khi hai người cùng đồng ý dừng. Nếu đánh trên cả trang vở thì gần như không bao giờ kín tới mức đó. Còn trò xếp 3 quân một hàng trên khung 9 ô là trò khác, thường gọi là cờ caro 3x3.

Những luật cần thống nhất trước ván

Chơi caro trên giấy không có luật thành văn, mỗi lớp, mỗi nhóm bạn chơi một kiểu. Phần lớn tranh cãi giữa ván là về năm chuyện dưới đây, nên tốt nhất là thống nhất hết trước nước đầu tiên.

Chặn hai đầu có tính không

Đây là chuyện hay tranh cãi nhất. Theo luật chặn hai đầu, 5 quân bị quân đối thủ chặn sát cả hai đầu thì không thắng, chỉ cần một đầu còn trống là thắng. Quân chặn phải ở ngay ô sát quân cuối của đường. Nếu nó cách ra một ô thì đầu đó vẫn tính là trống.

Nhiều nơi chơi caro trên giấy có tính luật chặn hai đầu, và cocaro.net cũng bật sẵn luật này. Nhóm nào muốn chơi luật tự do, tức đủ 5 quân là thắng bất kể hai đầu, thì nói rõ từ trước.

Mép trang có tính là chặn không

DEFGHIJKL

12345678

O đi tiếp

Trên cocaro.net, khi bật luật chặn hai đầu, mép bàn tính như một quân chặn. Ở hình trên, 5 quân X ở cột H có đầu trên chạm mép, đầu dưới bị O chặn ở H6. Cả hai đầu đều bị chặn nên X chưa thắng, ván vẫn tiếp tục và tới lượt O. Đường này cũng đã chết, vì không còn ô nào để X nối thêm. Nếu chơi luật tự do thì với thế cờ này X đã thắng.

Trên giấy, hai bên cũng phải thống nhất đâu là mép bàn: mép tờ giấy, đường kẻ lề hay đường viền khung tự kẻ. Nếu đã chơi luật chặn hai đầu, bạn nên tính mép là chặn như trên cocaro.net, để sau này chơi online không thấy lạ.

Sáu quân có thắng không

Mặc định trên cocaro.net, từ 5 quân liền nhau trở lên đều tính thắng, 6 hay 7 quân cũng vậy. Có nhóm lại chỉ tính đúng 5, còn 6 quân thì không tính, giống luật đúng 5 quân mà bạn có thể bật trước ván. Nếu đang chơi luật chặn hai đầu thì 6 quân bị chặn cả hai đầu cũng không thắng, vì luật xét hai đầu của cả dãy quân liền nhau.

Lề vở và gáy vở

Phần giấy ngoài đường kẻ lề thường để ghi tỷ số, nên đánh quân vào đó dễ bị đối thủ bắt lỗi. Nếu ván lan sang trang bên cạnh thì có thêm gáy vở ở giữa, và 5 quân vắt qua gáy có tính hay không cũng phải nói trước. Đơn giản nhất là coi đường kẻ lề là mép bàn và không đánh vắt qua gáy.

Đánh nhầm có được xóa không

Bút bi không tẩy được, nên luật dễ theo nhất là nhấc bút lên là xong nước. Đánh bằng bút chì thì hay có cảnh vừa đánh xong mới thấy đối thủ sắp có đường 4, thế là tẩy đi đánh lại. Ván online với người khác trên cocaro.net không có chuyện đó, đã đánh là tính.

Nên kẻ bàn bao nhiêu ô

Trên giấy không có cỡ bàn cố định, người ta hay chơi theo một trong hai cách sau.

Cả trang vở. Không kẻ khung, cứ đánh trên cả trang. Đây là cách chơi caro trên giấy thoải mái nhất vì gần như không vướng mép, đường nào cũng kéo dài được, ván thường dài và ít khi hòa. Điểm dở là quân cờ hay lan dần về một phía, tới lúc chạm mép trang thì lại phải bàn xem mép có tính là chặn không.

Khung tự kẻ. Kẻ một khung 15x15 (225 ô) hoặc 19x19 (361 ô), đúng hai cỡ bàn trên cocaro.net. Khung 15x15 hợp với người muốn luyện để chơi online, vì cỡ bàn và vị trí mép giống hệt trên máy. Khung càng nhỏ thì quân cờ càng hay chạm mép.

Bàn 15x15, 19x19 và bàn không giới hạn khác nhau thế nào, bạn xem trong bài bàn cờ caro bao nhiêu ô.

Cách làm bàn cờ caro bằng giấy

Cách làm cờ caro bằng giấy đơn giản nhất là kẻ khung 15x15 trên tờ A4. Khổ A4 rộng 21 cm, cao 29,7 cm. Nếu chọn cạnh ô 1,3 cm thì 15 ô dài đúng 19,5 cm, vừa khổ ngang và còn khoảng 0,75 cm mỗi bên. Nếu chừa lề trên bằng lề hai bên thì phía dưới khung còn khoảng 9 cm để ghi tên hai người và tỷ số.

1. Dùng bút chì và thước kẻ nháp một hình vuông cạnh 19,5 cm, cách mép trái và mép phải tờ giấy mỗi bên 0,75 cm.
2. Trên cạnh trên và cạnh dưới, chấm các điểm cách nhau 1,3 cm. Tính cả hai góc, mỗi cạnh có đủ 16 điểm.
3. Nối từng cặp điểm trên dưới để có 16 đường dọc.
4. Làm tương tự ở cạnh trái và cạnh phải để có 16 đường ngang.
5. Tô lại bằng bút mực, viết chữ A tới O trên đầu các cột và số 1 tới 15 dọc bên trái.

Có chữ và số ở mép thì bạn ghi lại được cả ván theo từng nước, kiểu “X H8, O I9”, và bày lại được các hình 15x15 trong cẩm nang này trên bàn tự kẻ.

Cả hai cỡ đều vừa khổ ngang 21 cm của tờ A4. Muốn dùng lại nhiều lần, bạn mang tờ giấy đi ép plastic rồi đánh bằng bút lông viết bảng, hết ván lấy khăn giấy lau. Nếu không tiện đi ép thì cho tờ giấy vào bìa lá nhựa trong, mực bút viết bảng trên mặt nhựa thường cũng lau sạch được.

Nếu không muốn viết thì dùng quân rời như hạt đậu đen và hạt đậu xanh, hoặc cúc áo nhỏ hai màu. Ô cạnh 1,3 cm vừa cho hạt đậu và cúc áo nhỏ. Quân rời dễ bị xô lệch, nên bày trên mặt bàn phẳng và đừng chơi kiểu này khi đang ngồi trên xe.

Mẹo thắng khi chơi caro trên giấy

Không có cách chơi caro luôn thắng trên giấy, vì gặp người ngang sức thì ai cũng có ván thua. Nhưng chơi trên giấy có vài điểm khác với chơi trên màn hình, và nắm được những điểm này thì bạn thắng nhiều hơn.

Không có mép bàn thì đường nào cũng còn sống

Khi đánh trên cả trang vở thì không có mép nào chặn giúp bạn, nên đường 3 nào chưa bị quân chặn thì vẫn trống cả hai đầu. Thấy đường 3 chưa bị chặn là chặn ngay, đừng đợi nó thành đường 4. Khi tấn công thì ngược lại, bạn nên đánh về phía có nhiều quân mình và còn nhiều chỗ trống, đừng đánh dồn vào chỗ quân đối thủ đang dày.

Trang càng kín càng dễ sót đường chéo

CDEFGHIJKL

456789101112

X đi tiếp

O vừa đánh H7, thành 4 quân chéo từ E10 lên H7. Đầu dưới D11 đã có X, nên O chỉ còn một ô để thắng là A. Nếu X mải nối hàng 10, đánh J10 cho đủ 4 quân từ G10 tới J10, thì O đánh A trước và thắng luôn. Ở nước này, X bắt buộc phải chặn đường chéo.

Đánh vào A là cách chặn đúng với mọi luật. Nếu đang chơi luật chặn hai đầu thì đánh J5 cũng được, vì O có đánh A thì 5 quân vẫn bị chặn cả ở D11 lẫn J5 nên không tính thắng. Nhưng khi hai bên chưa thống nhất luật thì cứ đánh A cho chắc.

Sau mỗi nước của đối thủ, bạn nên tập nhìn đủ bốn hướng đi qua quân vừa đánh, gồm hàng ngang, hàng dọc và hai đường chéo. Khi trang giấy đã kín quân, đường chéo là hướng dễ sót nhất, vì mắt quen dò theo dòng kẻ ngang dọc.

Dùng hai màu mực, viết quân gọn trong ô

Nếu X và O cùng một màu mực thì về cuối ván, quân hai bên lẫn vào nhau và bạn khó nhận ra đường 3, đường 4 của đối thủ. Viết quân gọn trong ô cũng quan trọng, vì chữ X lem sang ô bên cạnh có thể làm cả hai đếm nhầm số quân trên một đường.

Các chiến thuật khác, như tạo nước đôi hay ép liên tục bằng đường 4, dùng trên giấy cũng như trên máy. Bạn đọc tiếp ở bài cách chơi cờ caro luôn thắng.

Chơi caro 2 người trên điện thoại

Chế độ cờ caro 2 người trên cocaro.net chơi giống caro trên giấy, chỉ khác là bàn cờ ở trên màn hình. Hai người ngồi cạnh nhau, thay nhau chạm vào ô trống trên cùng một điện thoại hoặc máy tính. Hai người chọn luật chặn hai đầu và luật đúng 5 quân một lần trước ván, sau đó trang tự xét thắng thua, tính cả mép bàn, nên không còn chuyện tranh cãi 5 quân có tính hay không. Chế độ này không cần tài khoản, và sau lần mở trang đầu tiên thì chơi được cả khi không có mạng.

Nếu bạn bè ở xa thì dùng chế độ cờ caro online 2 người: chọn luật, tạo bàn rồi gửi link hoặc mã phòng qua Zalo hay Messenger. Người nhận mở link rồi bấm “Vào bàn” là chơi, không phải gõ tên. Nếu không có ai chơi cùng thì bạn chơi caro với máy để luyện.

Khi không có sẵn giấy bút, bạn mở chế độ “Hai người một máy”, chọn luật rồi đưa máy cho người bên cạnh đánh nước đầu.