Luật chặn 2 đầu trong cờ caro

Khi chơi caro trên giấy, mỗi người hay hiểu luật chặn hai đầu một kiểu, chẳng hạn X vừa gạch xong 5 quân thì O bảo không tính vì đã chặn hai đầu. Bài này có hình cho từng trường hợp. Cách đọc tọa độ và luật dùng trong các hình xem ở bài luật chơi cờ caro.

Luật chặn 2 đầu là gì?

Luật này chỉ thêm một điều kiện vào cách tính thắng thông thường. Bạn vẫn phải nối 5 quân liền nhau theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo, nhưng phải xét thêm hai ô ở hai đầu:

• Một đầu bị chặn khi ô ngay sau quân cuối là quân đối thủ, hoặc khi đường đã chạm mép bàn nên phía đó không còn ô nào.
• Cả hai đầu bị chặn thì 5 quân đó không thắng.
• Một đầu còn trống thì 5 quân thắng như bình thường.

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đi tiếp

Trong hình, X đủ 5 quân từ E8 tới I8, nhưng ô ngay bên trái (D8) và ô ngay bên phải (J8) đều là quân O. Hai đầu bị chặn nên X chưa thắng. Cũng thế cờ này mà chơi luật tự do thì X đã thắng.

Chỉ quân đứng sát đầu đường mới tính là chặn. Nếu O đứng ở C8 còn D8 bỏ trống thì đầu trái vẫn tính là còn trống. Hai quân O ở F9 và H7 cũng không liên quan vì chúng ở hàng khác.

Cờ caro 5 chặn 2 đầu có thắng không?

Không. Khi bật luật chặn hai đầu, 5 quân bị chặn cả hai đầu không tính thắng. Ván vẫn tiếp tục, tới lượt O đánh như bình thường. Luật này coi như bên phòng thủ đã giữ được, vì họ đã kịp chặn cả hai phía.

5 quân X vẫn nằm nguyên trên bàn. Trên hàng ngang này X đã hết đường, vì hai đầu đều là O nên không nối dài thêm được. Nhưng từng quân vẫn dùng được cho hướng khác, chẳng hạn G8 trong hình trên vẫn có thể góp vào hàng dọc hay đường chéo của X.

Khi chơi trên giấy, hai bên nên thống nhất ngay từ ván đầu là 5 quân bị chặn hai đầu có tính hay không, đừng đợi tới lúc có người gạch xong mới hỏi. Trên cocaro.net, trang tự xét thắng thua ngay khi quân thứ 5 vừa đánh xuống, đường bị chặn hai đầu thì không báo thắng.

Bị chặn một đầu có thắng không?

Có. Luật chặn hai đầu chỉ không tính khi bị chặn cả hai phía. 5 quân liền nhau bị chặn một đầu mà đầu kia còn trống thì vẫn thắng.

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đã chặn D8 từ trước, nhưng J8 còn trống nên X thắng. Ván kết thúc ngay khi X đánh quân thứ 5, O không còn lượt nào để chặn J8.

Vì vậy đường 4 bị chặn một đầu vẫn nguy hiểm như thường. O phải chặn ngay ở ô còn lại, hoặc dùng cách chặn từ xa mà luật này cho phép. Đường 4 nào phải chặn, đường 4 nào bỏ qua được, bạn xem thêm ở bài đường 3, đường 4.

Mép bàn có tính là chặn không?

Có. Trên cocaro.net, khi bật luật chặn hai đầu, mép bàn tính như một quân chặn. 5 quân chạm mép bàn mà đầu kia có quân đối thủ thì không thắng.

ABCDEFGH

456789101112

O đi tiếp

5 quân X từ A8 tới E8 nằm sát mép trái, bên trái không còn ô nào. Đầu bên phải có O ở F8. Hai đầu đều bị chặn nên X chưa thắng.

Nếu F8 còn trống thì kết quả khác hẳn.

ABCDEFGH

456789101112

Lúc này chỉ có mép trái chặn, còn F8 trống nên X thắng. Mép bàn chỉ chặn được một đầu, muốn 5 quân sát mép không thắng thì đầu kia phải có quân đối thủ.

Đường chéo chạy vào góc bàn cũng tính như vậy.

ABCDEFGH

12345678

O đi tiếp

Góc A1 là mép bàn, ô F6 có O, nên đường chéo từ A1 tới E5 bị chặn cả hai đầu. Nếu F6 còn trống thì X thắng ngay ở thế này, vì khi đó chỉ có góc bàn chặn một đầu.

Ở góc bàn còn có những đường chéo chết ngay từ đầu ván. Đường chéo từ A5 lên E1 chỉ có đúng 5 ô và cả hai đầu đều là mép bàn, nên với luật chặn hai đầu, X có đánh kín cả 5 ô cũng không thắng.

Khi chơi trên giấy, mép bàn là mép tờ giấy hoặc khung do hai bên tự kẻ. Mỗi nhóm có thể tính mép một kiểu, nên nói rõ với nhau trước khi đánh. Bàn càng nhỏ thì quân càng hay chạm mép, bài mép bàn và kích thước bàn nói kỹ chuyện này.

6 quân bị chặn hai đầu thì sao?

Không thắng, kể cả khi luật đúng 5 quân đang tắt. Trên cocaro.net, trang xét cả dãy quân liền nhau như một khối, đếm đủ chiều dài rồi mới nhìn hai đầu của cả dãy.

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đi tiếp

Ở đây X có 6 quân từ E8 tới J8, hai ô D8 và K8 đều là O. Không thể tách riêng 5 quân từ E8 tới I8 rồi bảo đầu J8 là quân X nên không tính là chặn, vì J8 nằm ngay trong dãy. Cả dãy bị chặn hai đầu nên không thắng.

Một số trang tiếng Anh viết về caro lại cho rằng từ 6 quân trở lên thì luôn thắng, không cần xét hai đầu. Còn trên cocaro.net, khi bật luật chặn hai đầu thì dãy dài bao nhiêu cũng phải còn ít nhất một đầu trống mới thắng. Nếu bật thêm luật đúng 5 quân thì 6 quân không bao giờ thắng, dù hai đầu trống hay bị chặn.

Đường 4 chết: không còn chỗ nối 5

Luật chặn hai đầu còn làm một số đường 4 mất hết giá trị trước khi kịp thành 5.

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đi tiếp

X có 4 quân liền nhau từ E8 tới H8. Bên trái là O ở D8, nên ô duy nhất để nối là A (I8). Nhưng nếu X đánh A thì 5 quân từ E8 tới I8 bị D8 và J8 chặn cả hai đầu nên không thắng. Trên hàng này X không còn cách nào nối được 5 quân hợp luật.

Đường 4 như vậy là đường chết. O không cần chặn nó mà có thể dùng lượt này làm việc khác, như chặn một đường 3 ở chỗ khác hoặc tự tấn công. Ở luật tự do thì ngược lại, A là ô O bắt buộc phải đánh.

Bên tấn công cũng phải nhận ra đường 4 đã chết, vì nó làm hỏng nhiều nước đôi tưởng là chắc. Một đường 4 cộng một đường 3 chỉ là nước đôi khi đường 4 đó còn sống. Nếu đường 4 đã chết thì đối thủ chỉ cần lo đường 3, còn bạn mất không một nước. Trường hợp này có hình riêng trong bài về nước đôi giả.

Đếm ô: cần đủ 6 ô mới nối được 5

Đây là việc quan trọng nhất khi chơi luật chặn hai đầu. Bạn đếm số ô nằm giữa quân chặn bên này và quân chặn bên kia của một đường, mép bàn cũng tính là quân chặn. Ô trống hay ô đã có quân của bạn đều tính.

• Từ 5 ô trở xuống thì đường đó đã chết, vì 5 quân nào nằm trong khoảng ấy cũng bị chặn cả hai đầu.
• Từ 6 ô trở lên thì còn chỗ cho 5 quân có một đầu trống.

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

X đi tiếp

Nhìn qua thì hai hàng giống hệt nhau, đều có 3 quân X liền nhau ở giữa và hai bên còn ô trống. Nhưng hàng 8 chỉ có 5 ô từ E8 tới I8. X có đánh kín cả E8 và I8 thì 5 quân vẫn bị D8 và J8 chặn, nên đánh thêm vào hàng này để nối hàng ngang chỉ phí nước. Ở luật tự do, hàng này vẫn còn sống.

Hàng 10 có 6 ô từ E10 tới J10. 5 quân từ E10 tới I10 còn đầu J10, 5 quân từ F10 tới J10 còn đầu E10, nên hàng 10 còn đường thắng. Có điều 6 ô chỉ vừa đủ. Nếu X đánh I10 thành đường 4 từ F10 tới I10, X có hai ô để nối là E10 và J10, nhưng O chỉ cần đánh vào một trong hai ô là đủ. O đánh E10 thì X nối ở J10 sẽ thành 5 quân bị E10 và K10 chặn hai đầu. O đánh J10 thì X nối ở E10 sẽ bị D10 và J10 chặn hai đầu.

Vì vậy, với luật chặn hai đầu, đường 4 chưa bị chặn đầu nào cũng chưa chắc thắng. Giả sử X có E8, F8, G8, H8, hai ô D8 và I8 đều trống, nhưng O đã đứng ở C8. Ở luật tự do, X chắc thắng. Với luật chặn hai đầu, O đánh I8 là giữ được, vì X nối ở D8 sẽ thành 5 quân bị C8 và I8 chặn hai đầu. Ngược lại, nếu O đánh D8 thì thua, vì X nối I8 và 5 quân từ E8 tới I8 còn đầu J8 trống.

Muốn có đường 4 mà đối thủ không chặn được, bạn cần hai ô trống liền nhau ở mỗi phía của 4 quân, tức là ngoài mỗi ô nối còn thêm một ô trống nữa.

Thêm cách chặn từ xa

Luật này cũng cho bên phòng thủ thêm ô để chặn. Thay vì đánh vào ô nối, đôi khi bạn chỉ cần đánh vào ô ngay sau đó, để nếu đối thủ nối thì 5 quân bị chặn cả hai đầu. Các nguyên tắc chặn cơ bản có trong bài cách chặn trong cờ caro, phần này chỉ nói về những ô chặn mà luật tự do không có.

Chặn đường 4 ở ô kế tiếp

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đi tiếp

Đường 4 từ E8 tới H8 đã bị O chặn ở D8, ô nối duy nhất là A (I8). Thường thì O đánh A. Với luật chặn hai đầu, O đánh B (J8) cũng chặn được, vì nếu X nối ở A thì 5 quân từ E8 tới I8 bị D8 và J8 chặn hai đầu. Ở luật tự do chỉ có A là đúng, O đánh B thì X nối A và thắng luôn.

Hai ô này không hoàn toàn như nhau. Đánh A thì X mất hẳn ô I8. Đánh B thì I8 vẫn trống, X còn dùng được nó cho hàng dọc hay đường chéo đi qua I8. Bạn chọn B khi J8 làm được thêm việc khác, chẳng hạn nằm trên đường của chính bạn hoặc chặn luôn một hướng khác của X. Nếu không thì A là nước chắc hơn.

Chặn đường 3 cách một ô

ABCDEFGHIJKLMNO

123456789101112131415

O đi tiếp

X có đường 3 dọc H6, H7, H8, hai ô H5 và H9 sát hai đầu còn trống. Ở luật tự do, trong bốn ô đánh số chỉ có 2 (H5) và 3 (H9) là chặn được. Nếu O chặn xa hơn ở 1 (H4) thì X nối H9 thành đường 4 có hai ô thắng là H5 và H10, O không chặn nổi.

Với luật chặn hai đầu, O chặn ở 1 hay 4 (H10) cũng giữ được. Ví dụ O đánh ô 1, X nối H9 thì trông như có hai ô thắng H5 và H10. Nhưng O chỉ cần đánh H10, vì X nối ở H5 sẽ thành 5 quân từ H5 tới H9 bị H4 và H10 chặn hai đầu.

Chặn xa thì X còn nhiều nước ép hơn. Sau khi O đánh 1, X có ba cách nối thành đường 4 trên cột H (ở H5, H9 hoặc H10), cách nào cũng buộc O phải chặn ngay. Sau khi O đánh 2, X chỉ còn hai cách (H9 hoặc H10). Vì vậy thường thì chặn sát vẫn tốt hơn, còn ô xa chỉ đáng dùng khi nó làm được hai việc cùng lúc.

Luật chặn hai đầu thay đổi cách đánh thế nào

Ai chơi luật chặn hai đầu lâu thì quen đếm ô trước khi đánh. Bên tấn công nên nhớ mấy điều sau:

• Xây đường ở chỗ rộng, xa mép bàn và xa quân O. Một quân O đứng cách đầu đường của bạn một ô cũng đã làm đường đó yếu đi, như quân O ở C8 trong ví dụ trên.
• Đếm ô trước khi đánh thêm quân. Nếu khoảng giữa hai quân chặn chỉ có từ 5 ô trở xuống thì đừng đánh thêm vào đường đó nữa.
• Trước khi tính một nước đôi, kiểm tra xem đường 4 trong đó còn sống không.

Bên phòng thủ thì có thêm lựa chọn:

• Đường 4 bị chặn một đầu có hai ô để chặn, đường 3 chưa bị chặn có bốn ô để chặn khi hai phía còn rộng.
• Đường 4 đã chết thì không cần chặn, bạn được rảnh một lượt.
• Một quân đánh đúng chỗ có thể làm chết cả một hàng, chỉ cần khoảng giữa hai quân chặn còn từ 5 ô trở xuống.

Vì vậy, với luật này, ép liên tục bằng đường 4 dễ bị đứt giữa chừng. Một đường 4 trong loạt nước ép đó có thể đã chết từ trước, hoặc bên phòng thủ chọn ô chặn ở xa để vừa chặn vừa phá thế. Bên tấn công phải chuẩn bị kỹ hơn, tìm chỗ có đủ ô trống rồi mới bắt đầu ép. Bài đường 3, đường 4 có thêm ví dụ để nhận ra đường nào còn sống, đường nào đã chết.

Nên chơi luật tự do hay chặn 2 đầu?

Luật tự do nghĩa là từ 5 quân liền nhau trở lên là thắng, không xét hai đầu. Trên cocaro.net, đó là khi tắt cả chặn hai đầu lẫn đúng 5 quân. Bảng dưới so sánh hai luật khi luật đúng 5 quân đang tắt.

Hai dòng cuối tính cho trường hợp hai phía còn rộng, như các hình ở phần chặn từ xa.

Chọn luật tự do nếu bạn mới chơi, đang dạy trẻ nhỏ, hoặc muốn luật dễ hiểu nhất, cứ có 5 quân liền nhau là thắng. Luật tự do cũng là cách tính thắng của gomoku tự do. Caro, gomoku và renju khác nhau thế nào, bạn xem bài gomoku và renju.

Chọn chặn hai đầu nếu bạn đã quen luật này từ hồi đi học, hoặc thích ván dài hơn và phòng thủ có nhiều lựa chọn hơn. Chơi với bạn bè thì cứ chọn luật cả nhóm vẫn chơi trên giấy cho khỏi phải giải thích lại.

Trên cocaro.net, bạn chọn luật trước khi vào ván. Khi tìm ván nhanh, bộ luật đang dùng hiện ngay dưới nút “Tìm ván nhanh”, bấm “Đổi” để sửa. Khi tạo bàn rủ bạn bè hay chơi với máy, bạn chọn luật ở bước trước khi vào bàn rồi bật hoặc tắt công tắc “Luật chặn hai đầu”. Tìm ván nhanh chỉ ghép bạn với người chọn cùng bộ luật (cỡ bàn, chặn hai đầu, đúng 5 quân), nên không có chuyện bạn chơi luật tự do còn đối thủ chơi chặn hai đầu. Phòng chơi với bạn bè dùng luật bạn chọn lúc tạo bàn, còn khi chơi caro với máy thì máy cũng đánh theo đúng bộ luật bạn đã chọn.

Muốn tập đếm ô thì bạn vào chơi cờ caro online trên cocaro.net, giữ luật chặn hai đầu như mặc định rồi bấm “Tìm ván nhanh” để gặp người đang chờ ván. Chơi miễn phí, không cần tài khoản. Mỗi lần thấy một đường 4, bạn thử đếm xem nó còn sống hay đã chết.