Các thế cờ caro hay và 8 bài tập giải thế
Cách nhanh nhất để nhận ra các thế cờ caro hay trong ván thật là tự giải thế. Tám bài dưới đây xếp từ dễ tới khó, có bài X tìm cách thắng, có bài O phải tìm nước chặn đúng. Lời giải có ngay dưới mỗi bài, bạn nên tự nghĩ trước rồi mới đọc.
Nội dung bài
- Cách đọc bài tập
- Bài 1: X thắng trong 2 nước
- Bài 2: X thắng trong 3 nước
- Bài 3: O có cần chặn không?
- Bài 4: O chặn ở đâu? Có hai đáp án
- Bài 5: X thắng trong 3 nước khi chưa có đường 3
- Bài 6: O phá nước đôi trước khi nó thành hình
- Bài 7: Bật luật đúng 5, O chặn ở đâu?
- Bài 8: X thắng bằng đường 4 liên tiếp
- Các thế cờ caro hay thường có hình dạng gì
- Thế cờ caro “win 100” có thật không?
- Luyện các thế cờ caro hay với máy
Cả 8 thế dưới đây đều dùng bàn 15x15, mỗi thế xoay quanh một ý như nước đôi, đường 4 đã chết, ô chặn từ xa hay luật đúng 5 quân. Phần lớn những nước cờ caro hay mà bạn gặp trong ván thật cũng chỉ là các thế này xuất hiện ở chỗ khác trên bàn.
Cách đọc bài tập
Mỗi bài gồm một hình và một câu hỏi. Bạn chỉ cần nhìn hình, không cần biết trước đó ván cờ diễn ra thế nào. Cả 8 bài dùng chung bốn quy ước:
- Luật chơi. Bật luật chặn 2 đầu, tắt luật đúng 5 quân, giống bộ luật mặc định khi bạn vào bàn trên cocaro.net. Vì vậy 5 quân bị quân đối thủ hoặc mép bàn chặn cả hai đầu thì không tính thắng. Bài nào đổi luật thì tiêu đề ghi rõ.
- Tọa độ. Ô giữa bàn 15x15 là H8. Cách đọc tọa độ xem ở phần cách đọc tọa độ trong bài luật chơi.
- Đếm nước. “Thắng trong N nước” chỉ đếm nước của người tấn công, tính cả nước nối 5. Thắng trong 2 nước nghĩa là bạn đánh, đối thủ chặn, rồi bạn nối 5.
- Ký hiệu trong hình lời giải. Số 1, 2, 3 là nước của X theo thứ tự, chữ a là nước của O. Hai ô cùng ghi một ký hiệu nghĩa là chọn một trong hai ô đó.
Lời giải nào cũng đã xét hết các nước đáp của đối thủ, thắng thua tính đúng như trên bàn cờ cocaro.net. Khi giải, bạn che phần lời giải lại và tự tính trong đầu tới nước cuối, kể cả những nước chặn khó nhất của đối thủ. Đoán trúng nước đầu mà chưa tính tiếp thì chưa coi là giải xong.
Bài 1: X thắng trong 2 nước
X đi tiếp
X có hai đường 3 là cột H từ H5 tới H7 và hàng 8 từ I8 tới K8. Cả hai đều đã bị O chặn một đầu, ở H4 và L8, nên xét riêng thì đường nào cũng chưa nguy hiểm.
Lời giải bài 1
X đánh H8. Cột H thành 4 quân từ H5 tới H8, đầu trên bị H4 chặn nên X dọa nối 5 ở H9. Hàng 8 thành 4 quân từ H8 tới K8, đầu phải bị L8 chặn nên X dọa nối 5 ở G8. Một nước tạo hai đường 4 cùng lúc như vậy gọi là nước 4-4.
O chỉ đánh được một quân. Chặn H9 thì X nối ở G8, chặn G8 thì X nối ở H9. Luật chặn hai đầu cho O thêm ô chặn xa là H10 cho cột H và F8 cho hàng 8, nhưng bốn ô chặn H9, H10, G8 và F8 nằm ở bốn chỗ khác nhau, không ô nào chặn được cả hai đường.
Khi hai đường 3 bị chặn một đầu cùng hướng về một ô trống thì ô đó thường là ô 4-4. Dù vậy bạn vẫn phải đếm xem mỗi đường còn đủ chỗ nối 5 không, vì với luật chặn hai đầu, đường 4 có thể chết ngay khi vừa thành hình, như ở bài 3. Các kiểu nước đôi khác như 4-3 hay 3-3 cũng bắt đầu từ việc tìm ra một ô như vậy.
Bài 2: X thắng trong 3 nước
X đi tiếp
Lần này không ô nào cho ngay hai đường 4. Bạn cần một nước mà O buộc phải chặn, và chính nước đó chuẩn bị sẵn đường cho nước sau.
Lời giải bài 2
X đánh G8. Hàng 8 thành 4 quân từ G8 tới J8, đầu phải bị K8 chặn nên X dọa nối 5 ở F8. Cùng lúc, cột G thành 3 quân G6, G7, G8 với G5 và G9 đều trống, tức là một đường 3 chưa bị chặn. Một nước tạo cùng lúc một đường 4 và một đường 3 chưa bị chặn như vậy là nước 4-3.
O buộc phải chặn đường 4, nếu không X nối F8 là thắng ngay. Với luật chặn hai đầu, O có hai ô chặn là F8, hoặc E8 ngay sau nó, vì khi O đứng ở E8 thì X nối F8 cũng chỉ được 5 quân bị E8 và K8 chặn cả hai đầu. Chặn ô nào thì O cũng không còn lượt để chặn cột G. Sau đó X đánh G9 hoặc G5 là cột G thành đường 4 chưa bị chặn, và nước thứ 3 là nối 5.
Nước 4-3 chắc hơn 3-3 vì có đường 4 thì đối thủ không được chọn nước mà phải đánh vào một ô chặn đường 4, ở bài này là một trong hai ô a. Với 3-3, đối thủ còn được tự chọn nước, nên nếu có sẵn đường 3 thì họ có thể đánh thành đường 4 để lấy lại thế chủ động.
Bài 3: O có cần chặn không?
O đi tiếp
Thấy 4 quân X liền nhau, nhiều người chặn ngay theo phản xạ. Trước khi đánh, bạn đếm thử số ô còn trống ở hai đầu.
Lời giải bài 3
Không cần chặn. Đầu dưới đường 4 đã có O ở H12. Đầu trên còn đúng một ô trống là H7, rồi tới O ở H6. Nếu X đánh H7 thì 5 quân từ H7 tới H11 nằm gọn giữa H6 và H12, bị chặn cả hai đầu nên không thắng.
Đường 4 này đã chết vì không còn ô thắng nào. Khoảng giữa hai quân O chỉ có 5 ô, mà với luật chặn hai đầu, khoảng đó phải dài ít nhất 6 ô thì 5 quân mới có chỗ thắng, vì còn phải chừa một đầu trống. O cứ đánh nước khác, chẳng hạn xây đường của mình. Đánh vào H7 lúc này chỉ phí một lượt.
Nếu chơi luật tự do thì ngược lại, X đánh H7 là thắng nên O bắt buộc phải chặn ở đó. Bài luật chặn hai đầu có thêm một thế đường 4 đã chết theo hàng ngang, kèm cách đếm ô để nhận ra đường nào đã chết.
Bài 4: O chặn ở đâu? Có hai đáp án
O đi tiếp
Lần này đường 4 nằm trên đường chéo, từ G7 xuống J10, đầu dưới bị O chặn ở K11. Đáp án thứ nhất thì ai cũng thấy, bài này hỏi cả đáp án thứ hai.
Lời giải bài 4
Đáp án thứ nhất là F6, ô thắng của X. Chặn sát như vậy đúng với mọi bộ luật.
Đáp án thứ hai là E5, cách đầu đường 4 một ô. Khi O đã có quân ở E5, X đánh F6 thì có 5 quân từ F6 tới J10, nhưng hai đầu E5 và K11 đều là O nên với luật chặn hai đầu 5 quân đó không thắng. Ở luật tự do thì chỉ có F6 giữ được.
Chọn ô nào thì tùy các quân khác trên bàn. F6 gọn hơn vì O chiếm luôn ô thắng, X không dùng lại được ô đó nữa. E5 thì để trống F6, nên dù đường chéo của X đã chết, X vẫn dùng được F6 cho hàng 6, cột F hay đường chéo còn lại. Vì vậy E5 chỉ đáng chọn khi chính ô đó có ích cho O, chẳng hạn nằm trên một đường của O. Khi nào nên chặn xa thì đọc thêm ở phần chặn từ xa.
Bài 5: X thắng trong 3 nước khi chưa có đường 3
X đi tiếp
X chưa có đường 3 nào, chỉ có mấy cặp hai quân, đáng chú ý nhất là I8, J8 trên hàng 8 và H9, H10 trên cột H. Không nước nào tạo được đường 4, vậy mà X vẫn thắng trong 3 nước.
Lời giải bài 5
X đánh H8. Hàng 8 thành H8, I8, J8, hai đầu G8 và K8 đều trống. Cột H thành H8, H9, H10, hai đầu H7 và H11 đều trống. Một nước tạo hai đường 3 chưa bị chặn như vậy là nước 3-3.
O chặn đường nào thì X đánh đường kia thành đường 4 chưa bị chặn. Chẳng hạn O chặn G8 thì X đánh H7 hoặc H11 để cột H thành 4 quân với hai đầu còn trống, rồi nối 5 ở nước thứ 3. Luật chặn hai đầu cho O chặn đường 3 từ xa hơn một ô, nhưng mỗi lượt O vẫn chỉ chặn được một đường.
Nước 3-3 có một điểm yếu là người phòng thủ có thể tạo đường 4 của mình để lấy lại lượt. Ở đây O chưa có đường 3 nào, nên cũng không tạo được đường 4 nào.
Bài 6: O phá nước đôi trước khi nó thành hình
O đi tiếp
Nhìn qua thì O chưa có gì phải lo, vì X chưa có đường 3 nào. Nhưng nếu O đánh một nước không liên quan thì X có cách thắng. Bạn tìm ô tốt nhất cho O.
Lời giải bài 6
O đánh H8. Hàng 8 (I8, J8) và cột H (H9, H10) của X cùng hướng về ô này, và X cần đúng ô này để có nước 3-3.
Thế này là bài 5 lùi lại một nước. Ở bài 5, O đã đánh F7, một nước không đụng tới hàng 8 hay cột H, và thua sau 3 nước.
Quân O ở H8 chặn một đầu của cả hai đường 2 mà X đang có. Chặn riêng một đường, chẳng hạn ở G8 hay H11, cũng đủ để X không có 3-3 ở nước sau, nhưng mỗi nước như vậy chỉ làm yếu một đường, đường kia vẫn còn nguyên. H8 là ô duy nhất chặn được cả hai.
Khi hai đường của đối thủ cùng hướng về một ô trống thì chiếm ô đó trước thường ít tốn nước hơn nhiều so với chặn từng đường về sau. Thứ tự ưu tiên khi phòng thủ có trong bài cách chặn trong cờ caro.
Bài 7: Bật luật đúng 5, O chặn ở đâu?
O đi tiếp
Bài này đổi luật, bật cả luật chặn hai đầu và luật đúng 5 quân, tức 6 quân trở lên không tính thắng. X có 4 quân liền nhau từ H8 tới K8, hai đầu G8 và L8 đều trống. Chỉ nhìn 4 quân đó thì dễ nghĩ O đã thua.
Lời giải bài 7
O đánh L8. Chỗ cần để ý là quân X ở F8. Nếu X đánh G8 thì hàng 8 có 6 quân liền nhau từ F8 tới K8, mà luật đúng 5 quân không tính 6 quân. Vì vậy G8 không phải ô thắng, X chỉ còn L8, và O chặn đúng ô đó.
Không ô nào khác giữ được. Chặn G8 thì X nối L8, thành 5 quân từ H8 tới L8 với đầu M8 còn trống nên thắng. Chặn xa ở M8 cũng không được, vì X nối L8 thì đầu G8 vẫn trống.
Nếu tắt luật đúng 5 quân, tức là dùng bộ luật mặc định trên cocaro.net, thì O thua chắc ở thế này. Khi đó X có hai ô thắng là L8 và G8, vì 6 quân vẫn tính thắng. Đầu E8 còn trống nên luật chặn hai đầu cũng không giúp được O. Quân F8 trông như giúp X, nhưng với luật đúng 5 quân, nó lại làm hỏng một đầu đường 4 của chính X.
Bài 8: X thắng bằng đường 4 liên tiếp
X đi tiếp
Đây là bài khó nhất. X có ba đường đang xây, đường nào cũng đã bị chặn một đầu: cột H (H5, H6, H7) bị chặn ở H4, hàng 8 (E8, F8) bị chặn ở D8, đường chéo J5, I6, H7 bị chặn ở K4. Nước nào của X cũng phải dọa nối 5 để O không có lượt nào tự do.
Lời giải bài 8
Nước 1: G8. Đường chéo thành J5, I6, H7, G8, đầu K4 có O nên X dọa nối 5 ở F9. O buộc phải chặn ở F9, hoặc ở E10 ngay sau nó nhờ luật chặn hai đầu. Quân G8 đồng thời nối hàng 8 thành E8, F8, G8.
Nước 2: H8. Cột H thành 4 quân từ H5 tới H8, dọa nối ở H9. Hàng 8 thành 4 quân từ E8 tới H8, dọa nối ở I8. X có hai đường 4 cùng lúc, và kể cả hai ô chặn xa H10 và J8, không ô nào chặn được cả hai.
Nước 3: X nối 5 ở ô mà O bỏ trống.
Đánh H8 trước rồi G8 sau cũng thắng. H8 tạo đường 4 trên cột H, O phải chặn ở H9 hoặc H10. Sau đó G8 tạo hai đường 4, một trên đường chéo, một trên hàng 8. Đánh theo thứ tự nào thì ô chặn của O cũng không nằm trên đường X cần dùng tiếp. Các ô O buộc phải chặn cũng không cho O đường 4 nào, nên O không lấy lại được lượt và X ép được tới cùng.
Kiểu thắng này là ép liên tục bằng đường 4. Cách tính trước một chuỗi nước như vậy và kiểm tra lại trước khi đánh có ở phần ép bằng đường 4 liên tiếp.
Các thế cờ caro hay thường có hình dạng gì
Các thế cờ caro hay nhất thường không có gì khó hiểu, chỉ là hai đường gặp nhau đúng lúc, ở chỗ đối thủ không để ý. Các bài tấn công ở trên đều thuộc vài hình dạng hay lặp lại. Tên gọi dưới đây chỉ đặt theo hình dạng cho dễ nhớ, không phải thuật ngữ chung của người chơi.
Chữ L: hai đường gặp nhau ở góc
Ô quyết định nằm ở đầu cả hai đường, như H8 ở bài 1, bài 5 và bài 8, hay G8 ở bài 2. Hai đường của X cùng hướng về một góc, mà ô góc lại đang trống nên rất dễ bị bỏ qua. Thấy hai đường của mình cùng hướng về một ô thì đó là chỗ để tạo nước đôi. Thấy hai đường của đối thủ như vậy thì bạn chiếm ô đó trước, như ở bài 6.
Chữ thập: hai đường cắt nhau ở giữa
Ô quyết định nằm giữa cả hai đường. Ví dụ X có G8 và I8 trên hàng 8, H7 và H9 trên cột H thì đánh H8 là có hai đường 3 cắt nhau ngay tại quân vừa đánh. Trước khi X đánh H8, mỗi đường chỉ là hai quân cách nhau một ô trống, trông rời rạc, nên hình này còn khó thấy hơn chữ L. Thế này vẫn là 3-3, 4-3 hay 4-4, chỉ khác hình dạng.
Thế cờ chéo
Thế cờ chéo là thế có đường chính chạy theo đường chéo, như bài 4 và nước 1 ở bài 8. Người chơi thường quen nhìn theo hàng ngang và hàng dọc nên hay sót đường chéo. Sau mỗi nước của đối thủ, bạn xem đủ bốn hướng quanh quân họ vừa đánh, gồm ngang, dọc và hai đường chéo. Bài đường 3, đường 4 có riêng một phần nói về đường 3 chéo dễ bị bỏ sót.
Ép liên tục bằng đường 4
Mỗi đường 4 buộc đối thủ phải chặn, còn quân vừa đánh thì nối dài thêm một đường khác, cứ thế cho tới khi một nước tạo được hai đường 4. Bài 8 là một chuỗi ngắn gồm một đường 4, rồi nước 4-4, rồi nối 5. Chuỗi dài hơn cũng theo đúng cách đó, chỉ khác là bước nào bạn cũng phải xét hết các ô đối thủ có thể chặn, kể cả ô chặn xa.
Bảng ôn lại 8 bài
| Bài | Lượt | Nước đúng | Ý cần nhớ |
|---|---|---|---|
| 1 | X | H8 | Hai đường 3 bị chặn một đầu gặp nhau ở một ô trống thành 4-4 |
| 2 | X | G8 | Nước 4-3, đường 4 buộc O chặn, đường 3 thành đường 4 chưa bị chặn |
| 3 | O | Đánh nước khác | Đường 4 nằm gọn trong 5 ô là đường chết, không cần chặn |
| 4 | O | F6 hoặc E5 | Luật chặn hai đầu cho chặn đường 4 từ xa một ô |
| 5 | X | H8 | Nước 3-3 thắng khi đối thủ không có đường 4 để đánh trước |
| 6 | O | H8 | Chiếm ô giao nhau trước khi đối thủ kịp đánh vào |
| 7 | O | L8 | Với luật đúng 5 quân, ô tạo thành 6 quân không phải ô thắng |
| 8 | X | G8, hoặc H8 trước | Tạo đường 4 liên tiếp cho tới nước 4-4 |
Thế cờ caro “win 100” có thật không?
“Win 100” hay surewin là cách người chơi nói vui về một thế mà người tấn công đã thắng chắc, đối thủ chặn ô nào cũng thua. Thế như vậy có thật, nhưng chỉ khi nó đã có trên bàn, chẳng hạn:
- Đường 4 chưa bị chặn. Nếu chơi luật chặn hai đầu thì ô tiếp theo ở mỗi phía cũng phải còn trống.
- Nước 4-4 mà cả hai đường 4 đều còn ô thắng, như bài 1.
- Nước 4-3 hoặc 3-3 khi các đường còn đủ chỗ và đối thủ không tạo được đường 4 nào để đánh trước, như bài 2 và bài 5.
- Các đường 4 liên tiếp dẫn tới 4-4, như bài 8.
Còn thế cờ caro mạnh nhất là đường 4 chưa bị chặn và nước 4-4. Hai thế này đã có trên bàn thì đối thủ không còn cách chặn, ván cờ coi như xong dù quân thứ năm chưa đánh xuống.
Không có cách khai cuộc win 100 nào để học thuộc rồi đánh với ai cũng thắng. Năm 1994, L. Victor Allis dùng máy tính chứng minh rằng ở gomoku trên bàn 15x15 trống, người đi trước thắng chắc nếu không đánh sai nước nào. Nhưng đường thắng đó do máy tính xét qua rất nhiều nhánh mới tìm ra, người không học thuộc được, và chứng minh ấy cũng không nói gì về luật chặn hai đầu. Giữa người với người, lượt nào đối thủ cũng có thể chiếm ô giao nhau như ở bài 6, và người biết chặn sẽ làm vậy. Lợi thế đi trước và cách ép đối thủ vào những thế trên có trong bài cách chơi cờ caro luôn thắng.
Luyện các thế cờ caro hay với máy
Giải bài trên hình giúp bạn nhận ra các thế này, nhưng trong ván thật không ai hỏi trước, nên bạn phải tự thấy thế cờ giữa hàng chục quân. Bước tiếp theo là đánh cờ caro với máy trên cocaro.net, miễn phí và không cần tài khoản.
- Mức Dễ đôi khi bỏ sót nước chặn, hợp để bạn thử lại các nước 4-4, 4-3 vừa học.
- Mức Vừa luôn chặn khi bạn sắp nối 5 và tránh để bạn có 4-4, 4-3 hay 3-3 ở nước tiếp theo. Muốn thắng, bạn phải chuẩn bị nước đôi sớm hơn một, hai nước.
- Mức Khó tự tìm cách ép liên tục bằng đường 4, hoặc bằng cả đường 3 lẫn đường 4. Đánh với mức này, bạn gặp lại các thế trên ở phía người phải chặn, như bài 3, 4, 6 và 7.
Chế độ chơi với máy chạy ngay trên trình duyệt và dùng đúng bộ luật bạn chọn, kể cả luật chặn hai đầu và luật đúng 5 quân. Bạn thử tạo lại nước 4-4 như bài 1 trong một ván với máy, rồi bật luật đúng 5 quân để thấy ô thắng thay đổi thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Giải thế cờ caro là gì?
Giải thế là bài tập cho sẵn một thế cờ, bạn phải tìm nước đúng để thắng trong một số nước nhất định hoặc chặn sao cho không thua. Mỗi bài thường chỉ xoay quanh một ý như 4-4, 4-3, đường chết hay chặn từ xa. Giải nhiều thì bạn nhận ra những thế đó nhanh hơn trong ván thật.